ህሉዉ ኩነታትን ገምጋማትናን ክዉሰዱ ይኽእሉ'ዮም እንብሎም ስጉምትታትን
===
ስድሪ መሬት ትግራይ፡ ብቕልጽመይ ክመልሶ'የ ክትብል ዝጸንሐት ጃንዳ፡ ብሃንደበት ናብ ዘይቅድመ ኩነታዊ ዝርርብ ሰላም ክኣቱ ቕርብቲ'የ ክትብል ምጅማራ፡ ኣብ ባይታ እንታይ'ዩ ኣጋጢሙዋ?
ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኩናት ብሰፊሑ ቐጺሉ ከም ዘሎ ክንሰምዖ ዝቐነና'ዩ። እቲ ኩናት ካብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ወጺኡ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ዉሽጢ ክልል ትግራይ ከም ዝኽለል ተጊሩ ምህላዉ ገለ ካብ ብቕዓት ሰራዊት ኢትዮጲያ ዝገልጽ'ዩ። ከም'ቲ ሓንጸጽቲ ፖለቲካ ጃንዳ ማለሊት ክገልጽዎ ዝጸንሑ፡ እዚ ሕጂ ንጃንዳ ማለሊት ኣብ ከቢድ ቁልቁል ደፊእዋ ዘሎ ኩናት፡ ካብ ዶብ ኢትዮጲያ ሰጊሩ ንላዕላይ ጋሽን ከበሳታት ኤርትራ ንኽሰግር ሰፊሕ ዉጥን ተዋዲዱ ከም ዝነበረ ኣብ ኢድና ምሉእ ሰነዳት ይርከብ።
ከመይ ትዉዕሉ ኣንበብቲ ማ/ም/ስ/ግ/ሃ፡ ንሎሚ ሰነዳት ገናጺልና ካብ ዝረኸብናዮ ኣገዳሲ ሓበሬታ ምሳኹም ከነካፍሎ ኢና፡ ሰናይ ንባብ።
ጃንዳ ማለሊት ነቲ ብትዕቢት ተወጢራ ዝጀመረቶ ኩናት፡ ብሰለስተ ግንባራት ሰፊሕ ወፍሪ ብምግባር ከም ዝጀምረቶ ሰነዳት የመላኽቱ። ሽሕ'ኳ ንዕላማቱ ብዝምልከት ሰፊሓቲ ጽሑፋት ከም ዘድልዩ ዝዝንጋዕ እንተዘይኮነ፡ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ ማለሊት ኣብ 3 ኣገደስቲ ግንባራት ኩናት ከተካይድ ምጽንሓ ዝወጹ ዘለዉ ሓበሬታታት ይሕብሩ። ብስትራተጂካዊ ኣዘራርባ፡ ሰራዊት ኢትዮጲያ 2 ገጻት ዘለዎ ናይ ምክልኻል ስልቲ ክሕንጽጽ እንከሎ፡ ማለሊት'ድማ 2 ገጽ ዝሓዘ ናይ መጥቃዕቲ ስልቲ ኣብ ምክያድ ትርከብ።
ሀ) 1ይ ገጽ ዉጥን ጃንዳ ማለሊት--- ላዕላይ ጋሽ መሬት ኤርትራ ብምሓዝ ንሑመራ ምእታዉን ምስ ሱዳን ዘራኽብ ኣገዳሲ መስመር ምኽፋት ዝብል'ዩ።
ለ) 2ይ ገጽ ዉጥን ጃንዳ ማለሊት--- ንሰንሰለታዊ ኣኽራናት ዞበል ሒዝካ ናብ ቆቦን ወልድያን ካብ ቆቦን ወልድያን ድማ ናብ ደሴን ኮምቦልቻን ሚሌን ምእታዉ'ዩ። በዚ መስመር ኣቢልካ ድማ ናብ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ምቕናዕ።
ሐ) 1ይ ገጽ ዉጥን ሰራዊት ኢትዮጲያ--- ወራራት ጃንዳ ማለሊት ኣበርዒንካ ሑመራን ጸገዴን ወልቃይትን ምክልኻል'ዩ። ብስትራተጂካዊ ቐመር፡ ማለሊት ናብ ሑመራ ንኸይትኣቱ ኩሉ ዓይነት ገድሊ ምክያድ።
መ) 2ይ ገጽ ዉጥን ሰራዊት ኢትዮጲያ--- ጃንዳ ማለሊት ሓንሳብን ንሓዋሩን ምድቓቕን ዕጥቃ ምፍታሕን።
1) ደቡባዊ ግንባር (ራያ ግንባር)
===
እዚ ግንባር እዚ ክሳብ 20% ናይ'ቲ ባይታ ዝሽፍን ኮይኑ፡ ነቲ ማለሊት 2ይ ገጽ ብምባል ዝሰመየቶ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስ ባይታ ዘንጽፍ'ዩ። ማለሊት 1ይ ገጽ ብዓወት ዛዚማቶ እንተትነብር፡ ሰንሰለታዊ ኣኽራናት ዞበል ቐንዲ መበገሲ 2ይ ገጽ ምኾነ ኔሩ። በዚ መስመር ኣቢልካ ዝካየድ ወፍሪ ድማ ኣንፈቱ ናብ ደሴን ኮምቦልቻን ሚሌን ምኾነ።
2) ሰሜናዊ ምዕራብ ግንባር
===
እዚ ግንባር እዚ ክሳብ 60% ናይ'ቲ ባይታ ይሽፍን። ካብ ሑመራ ጀሚሩ ናብ ኦምሓጀርን ማይ ጠብን ጎላጉል ኣንቶረን ቶኾምብያን ሻምብቆን ኣሲሩ ኣብ ቅድሚት ንጎላጉል ባድመ ኣንጺፉ ናብ ጎልጎል ገምሃሎ የማዕዱ። እዚ ግንባር እዚ ንስትራተጂካዊት ከተማ ሸራሮ ኣብ ፊቱ ስለ ዘቐምጥ፡ ማለሊት በዚ ቦታ'ዚ በሲዓ ንባድመን ካልኦት ከባቢታት ላዕላይ ጋሽን ንምሓዝ ከም እትህቅን ኣብ ግምት ኣእትዩ ዝተሃንጸ'ዩ። ማለሊት ንላዕላይ ጋሽ ንምሓዝን ብኦምሓጀር ኣቢላ ናብ ሑመራ ንምእታዉን ኣብ ክትገብሮ ዝጸንሐት ሰፋሕቲ ወራራት መቓን ዘትሕዝ'ዉን እዩ። ኣብ ወተሃደራዊ ካርታ ብግቡእ ከም እንርእዮ ዘሎና፡ እዚ ግንባር'ዚ ኣብ ዉሽጢ መሬት ኤርትራ ኮይኑ ንረኽቦ። በዚ ስነ ሞጎት'ዚ፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኩናት ትግራይ ኢድ ኣለዎ ንዝብል ስነ ሞጎት ዉዱቕ ይገብር። ብስትራተጂካዊ ኣዘራርባ፡ ኣብ ምክልኻል ዘድሃበ ቑመና ዝሓዘ'ዩ።
ብወገን ደደቢት ንሸነኽ ሰሜን ምስ እንጥምት፡ ዕሱብ ሰራዊት ጃንዳ ማለሊት ንሸነኽ ሸራሮ ብማይ ኩሕሊ፡ ማይ ባርያ ኣቢሉ፡ ንቐላዉሎ ንድሕሪት ኣማሕዲጉ ዝኸይድ መስመር ይሕዝ።
3) ሰሜናዊ ግንባር
===
እዚ ግንባር እዚ ክሳብ 10% ናይ'ቲ ባይታ ዝሽፍን ኮይኑ፡ ብሸነኽ ራማ ንዓድዋን ኣኽሱምን ክከላኸል ተባሂሉ ዝቖመ'ዩ። ዕሱብ ሰራዊት ጃንዳ ማለሊት፡ ነቲ ግንባር ዝሓረየሉ ምኽንያት፡ ካብ ከተማ ኣስመራ ናይ ትሕቲ 150 ኪ/ሜ ርሕቀት ዝሕዝን ናብ ከተማ ኣስመራ ንምእታዉ ዝሓጸረን ብሙዃኑ'ዩ። ብኣዲስ ኣለም ኣቢልካ ናብ ዳዕሮ ኹንዓት፡ ካብ ዳዕሮ ኹነዓት ድማ ናብ ዓዲ ዃላ ንምእታዊ ዘኽእል መስመር ይዉንን።
ኣበጋግሳ'ዚ ኩናት እንታይ ይመስል ነበረ? ዕላማታት ጃንዳ ማለሊት'ከ ብኸመይ ይግምገም?
1) እቲ ኩናት መልክዑ ብምቕያር ማሕበረሰብ ዓለም ብቓልዕ ከም ዝሕወሶ ንምግባር። ብመሰረት ኣብ ኢድና በጺሑ ዘሎ ሰነዳት፡ መሪሕነት ጃንዳ ማለሊት ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩናት ናብ ኤርትራ ከልሕሞ ዉጥን ሒዙ ኣብ ምንቅስቓስ ይርከብ። ብገምጋም መራሕቲ ጃንዳ ማለሊት፡ ኣሜሪካን ሕብረት ኤዉሮጳን ኣብ ኤርትራ መንግስቲ ንምቕያር ስትራተጂካዊ ረብሓ ኣለዎም ዝብል ገምጋም ሒዙ ይርከብ። ኣብ'ዚ ክጥቀስ ዝግብኦ'ግን፡ ማለሊት ኣሜሪካን ሕብረት ኤዉሮጳን ክሳብ ወተሃደራዊ ምትእትታዉ ምግባር የርብሖም'ዩ ዝብል ገምጋም ኣለዎ። ንኽዉንነት ብዝምልከት'ግን ኣብ ባይታ ዝረአ ይኸዉን።
2) ኣብ ኢትዮጲያን ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃን ሰላምን ርግኣትን ከም ዘይህሉ ብምግባር፡ ዓበይቲ ሃገራት ረብሓታተን ከም ዝትንከፍ ምግባር። ብመሰረት ሓንጸጽቲ ፖለቲካ ጃንዳ ማለሊት፡ ኣሜሪካን ሕብረት ኤዉሮጳን ኣብ ኢትዮጲያ ዘለወን ረብሓታት ኣብ ግምት ብምእታዉ፡ "ኢትዮጲያ ከይትፈርስ" ዝብል መፈራርሒ ዛዕባ ክጥቀም ይህቅን ኣሎ።
ስትራተጂካዊ ዛዕባ (strategic discussion)
===
ኣፈኛ'ታ ጃንዳ ማለሊት ጌታቾዉ ረዳ፡ ኣሜሪካ ካብ'ቲ እትገብሮ ዘላ ንላዕሊ ክትሰርሕ ብምጽዋዕ ዓለም ነዚ ኩናት ደዉ ከተብሎ እንተዘይክኢላ፡ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ትግራይ ኣብ ትሕቲ ቑጽጽር ሓይልታት ፈደራል ከም እትወድቕ ኣጠንቂቑ'ሎ። ብዘይካ'ዚ ኣዛዚ ሰራዊት ትግራይ ሌ/ጀ ታደሰ ወረደ ሰራዊት ትግራይ ዝከኣሎ ይገብር ምህላዉን እቲ ኩናት ግን ከቢድ ምህላዉን ተኣሚኑ'ዩ።
ካብ'ዚ ጉዳይ ከይወጻና፡ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጲያ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዘካይዶም ዘሎ ናይ ድሮን መጥቃዕትታት ብዙሓት መራሕትን ካድራትን ጃንዳ ማለሊት ከም ሃመማ ይረግፉ ምህላዎም ካብ ከተማ መቐለ ዝመጻና ሓበሬታ የነጽር። እንተኾነ ጃንዳ ማለሊት እቲ ደብዳብ ኣብ ልዕሊ ሰላማዉያን ሰባት ይካየድ ምህላዉ'ያ ንዓለም ከተእምን እትፍትን ዘላ። ኣሸቀልቲ ጃንዳ ማለሊት'ዉን ነዚ ኣብ ሓይሊ ሰራዊት ጃንዳ ማለሊት ከቢድ ዕንወት ዘዉርድ ዘሎ ደብዳብ ድሮን ደዉ ንምባል፡ ሆስፒታላትን ቤት-ትምህርታትን መንበሪ ንጹሃት ሰባትን ይድብደብ ከም ዘሎ ኣምሲሎም'ዮም ክጉስጉሱ ዝፍትኑ ዘለዉ።
ኣሸቀልቲ ጃንዳ ማለሊት እቲ ኩናት ናብ ከተማ መቐለ እንዳቐረበ ይኸይድ ከም ዘሎ ብምስትብሃል፡ ማሕበረሰብ ዓለም ንትግራይ ልክዕ ከም ዩክሬን ክትርእያ ክጽዉዑ ቐንዮም'ዮም። ብፍላይ ኣባል ክፍሊ ስለያ ሲ/ኣይ/ኤይን ጉጅለ ግጭትን ሶማልያዊ ራሺድ ዓብዲ፡ ኣሜሪካ ንትግራይ ልክዕ ከም'ቲ ንዩክሬን እትህቦ ዘላ ወተሃደራዊ ሓገዛት እንተዘይጌራ ትግራይ ኣብ ሓጺር ጊዜ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቑጽጽር ሰራዊት ኢትዮጲያ ከም እትወድቕ ኣጠንቂቑ'ሎ። እቶም ምስ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ጥቡቕ ርክብ ዘለዎም ጸለዉቲ ሰባት'ዉን ብወገኖም፡ ትግራይ ነዚ ዘሎ ኩናት ብዓቕማ ክትቅጽሎ ከም ዘይትኽእል ክገልጹ ቐንዮም ኣለዉ። ሚካኤል ሩቢን ኣብ The Embassy እትብል ጋዜጣ ኣብ ዝጸሓፎ ጽሑፍ፡ ከም'ዚ ክብል ተዛሪቡ'ሎ
"The United States has no business intervening in the conflict on the ground, but it does have a vested interest in the outcome. Remaining aloof while Africa’s second most populous state aligns itself with Africa's most repressive state is a recipe for disaster. To watch Tigrayans starved and slaughtered is immoral. It is also shortsighted. Tigrayans fight for their survival and, like Ukrainians facing the Russian onslaught, have no other option. They will survive; they have far greater motivation than Isaias’ slave soldiers do. Washington will pay the price if Tigrayans sense that the United States, despite all her rhetoric of democracy and human rights, ignored them in their hour of need"
ብኻልእ ሸነኽ ብዙሓት ተንተንቲ ፖለቲካ ዓለምና፡ ጃንዳ ማለሊት ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቃ እተሳዉሮ ዘላ ዘየቁርጽ ግጭር፡ ብሃገራት ምዕራብ ምሉእ ደገፍ ይግበረሉ ምህላዉ ይገልጹ ኣለዉ። The African Report ኣብ'ዚ ጉዳይ ከም'ዚ ክትብል ጸብጻብ ኣሕሊፋ ኣላ።
"After 30 years of power gained and kept by arms, the TPLF still believes that it can use arms to impose a political solution. The 24 August attack was launched for this very purpose. [..]"
ኣዘዝቲ ኩናት ጃንዳ ማለሊት፡ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጲያ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ትግራይ ዘዉርዶ ዘሎ ዘየዕርፍ ደብዳብ ደዉ ዘብለሉ ኩነታት ምስ ዘይፍጠር፡ ትግራይ ነቲ ኩናት ክትጻወሮ ከም ዘይትኽእል ኣተሓሳሲቦም ኣለዉ። ኣዘዝቲ ኩናት ጃንዳ ማለሊት ኣብ ዕጹዉ ኣኼባ ከም ዝገለጽዎ፡ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጲያ ንሰራዊት ትግራይ ፍጹም ክንቀሳቐስ ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ኣብጺሕዎ ምህላዉ ብግልጺ ገምጊሞም ኣለዉ። እዚ ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ምስ እነዛምዶ፡ ሰራዊት ትግራይ ብቕድሚትን ድሕሪትን ላዕልን ብሓዊ እንዳተለብለበ ይዋጋእ ምህላዉን ኣብ ኩሉ ግንባራት ኣገደስቲ ቦታታት እንዳለቐቐ ንድሕሪት የንሳሕብ ምህላዉ'ዩ ዝግለጽ ዘሎ። ሻቕሎት ኣዘዝቲ ጃንዳ ማለሊት እምበኣር፡ ካብ'ዩ ዝጅምር።
ኣሸቀልቲ ጃንዳ ማለሊት፡ ሰራዊት ኢትዮጲያ ዝጥቀመሉ ዘሎ ስልቲ ኩናት ክርድእዎ ኣጸጊምዎም ብምህላዉ፡ ኣዘዝቲ ኩናት ኤርትራ ነቲ ኩናት ይመርሕዎ ከይህልዉ ኣብ ዝብል ሕቶ ተዋጢሮም ምህላዎም ሰነዳት ስለያ ኣነጺሩ። ኣሜሪካ፡ እቲ ኩናት ብዓወት ሰራዊት ትግራይ ክዛዘም ዝነበራ ተስፋ ብቕልጡፍ ይሃፍፍ ብምህላዉ፡ ኤርትራ ነቲ ኩናት ብድሕሪት ትመርሖ ኣላ ዝብል ጠቐነ ከተቕርብ ጸኒሓ'ያ። ነዚ ስነ ሞጎት ድርዒ ንምሃብ'ዩ እምበኣር፡ መርበባት ዜና ሃገራት ምዕራብ፡ ኤርትራ ሰራዊታ ኣኽቲታ ምህላዋ ዝገልጽ ናይ ፍብረኻ ዜና ኣብ ምንዛሕ ተጸሚዶም ዘለዉ።
ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ምስ እንዕዘብ፡ ሓይልታት ፈደራል ኢትዮጲያ፡ ነቲ ጃንዳ ማለሊት ብሕቡእ ክትሃንጾ ዝጸንሐት ድፋዓትን ጎዳጉድን ኣፍሪሱ፡ ንቖላ ተምቤንን ዓቢ ዓድን ወርቃምባን ኣብ ትሕቲ ቑጽጽር የእትዩ ኣሎ። ኣዘዝቲ ኩናት ሓይልታት ፈደራል፡ ነዞም ቦታታት ብፍሉይ ትኹረት ክሰርሕሎም ምጽንሖምን፡ ኣብ'ቶም ቦታታት ዝተኸዘኑ መግብታት፡ ኣጽዋራት፡ ናይ መራኸቢ መሳርሕን ከም ዝረኸቡ ይሕብሩ ኣለዉ።
ዝርርብ ሰላም.......!!!
-------
መንግስቲ ኣሜሪካ ንፍሉይ ልኡኻ ማይክ ሃመር ምስ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ተራኺቡ ከም ዝዘራረብ ጌራ። መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ንፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኦሊሶጎን ኣባሳንጆ ካብ ስልጣኑ ክእለ ብዙሕ ክትሰርሕ ጸኒሓ'ያ። ከም ዝፍለጥ፡ ሙሳ ፋቂ ንፍሉይ ልኡኽ ኦሊሶጎን ኣባሳንጆ ንዝቕጽል 1 ዓመት ከም ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኑ ክቕጽል ሸይምዎ'ዩ። ኣሜሪካ ምስ ሙሳ ፋቂ ኣብ ዘካየደቶ ዝርርብ፡ ፕረዝደንት ኬንያ ነበር ኢሁሩ ኬንያታ ከም ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይኑ ክሽየም ጠሊባ'ያ። እንተኾነ ሙሳ ፋቂ፡ ነቲ ጠለብ ብምንጻግ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ልዕሊ ኦሊሶጎን ኣባሳንጆ ምሉእ እምነት ከም ዘለዎ ኣስሚሩሉ'ዩ።
ኣብ ገጻት ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከምዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ተለጢፉ ንረክብ።
Special Envoy to the Horn of Africa Mike Hammer held productive meetings with Ethiopian government officials, civil society representatives, the African Union, and international partners during his visit to Ethiopia. The United States is committed to the unity, sovereignty, and territorial integrity of Ethiopia and seeks to support efforts to advance peace and stability so that all Ethiopians can prosper.
እዚ ከም'ዚ ኢሉ እንከሎ፡ ሓድሽ ፕረዝደንት ኬንያ ሩቶ፡ ንኢሁሩ ኬንያታ ከም ፍሉይ ልኡኽ ኬንያ ኣብ ዴሞክራሲያዊት ኮንጎን ኢትዮጲያን ኮይኑ ክዓዩ ሓጺዎ'ሎ። እዚ ንሕብረት ኣፍሪቃን ፍሉይ ልኡኽ ኦሊሶጎን ኣባሳንጆን ንምዉጋን ብኣሜሪካ ተጀሚሩ ዘሎ ምንቅስቓስ፡ ኣብ ኢትዮጲያ ቑጥዐ ፈጢሩ'ሎ። መንግስቲ ኢትዮጲያ፡ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ብሰላም ንምፍታሕ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ ከም ቐንዲ ኣዛታዪ ጥራይ ከም ዝቕበል ክገልጽ ጸኒሑ'ዩ።
ኤርትራ ንሕብረት ኤዉሮጵ ወቒሳ
-------
መንግስቲ ኤርትራ ብሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻእን ሚኒስትሪ ዜናን ኣብ ዘዉጽኦ መግለጺ፡ ሕብረት ኤዉሮጳ ኣብ ኢትዮጲያ ዘሎ ኩነታት ብዕምቆት እንዳተረድአን ገበናት ጃንዳ ማለሊት ንጹር እናሃለወን፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምጥቃን ተጸሚዱ ምህላዉ ብትሪ ነቒፋ።
"Eritrea Rejects EU’s Unwarranted Accusations. EU's kid-glove treatment of the TPLF (as it continued to occupy sovereign Eritrean territories) did not only contribute to regional instability but emboldened it to violate international law with impunity"
ከም ዝፍለጥ ሕብረት ኤዉሮጳ ገበናት ጃንዳ ማለሊት ንምኽዋል ብቕሉዕ ክንቀሳቐስ ጸኒሑ'ሎ። ብፍላይ'ቶም ኤርትራ ምስ ሩስያ ወጊና'ላ ዝብሉ ሓይልታት፡ ነቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ከም መመሳመሲ ተጠቒሞም ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘየዕርፍ ተጻብኦ ከካይዱ ጸኒሖም ይርከቡ።
ሓደ ካብ ስልቲ ኣሸቀልቲ ጃንዳ ማለሊት ኮይኑ ዘሎ ንኤርትራ ወጢጥካ ኣብ'ቲ ግጭት ምእታዉ'ዩ። ከም BBC ዝኣመሰላ መርበባት ሓበሬታ፡ ኤርትራ ንትግራይ ንምዉራር ሰራዊታ ተኽትት ምህላዋ'ዮም ከጋዉሑ ጀሚሮም ዘለዉ። እዚ ነቲ ኣብ ባይታ ወሪድዎም ዘሎ ስዕረት ንምሽፋንን ዓለም ኣብ ግጭት ትግራይ ምትእትታዉ ክትገብርን ንምድፍፋእ ዓሊሙ ዝካየድ ዘሎ ፍሹል ህቀና፡ ብመንግስቲ ኤርትራ ብትሪ ተነጺጉ'ሎ።
ጃንዳ ማለሊት ነዚ ብሕብረት ኣፍሪቃን ምምሕዳር ባይደንን እንዳተደገፈ ዝካየድ ዘሎ ዉሁድ ጠቐነታት ነዳዲ ንምሃብ፡ በቶም ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣዋፊራቶም ዘላ ባንቡላታት ሰፊሕ ናይ ሽይጠና ጎስጓስ ኣብ ምክያድ ትርከብ። ከም ኣብነት ኣፈኛ ጃንዳ ማለሊት ጌታቾዉ ረዳ ኣብ ዝዉዕሎም ዘሎ ናይ ሓሶት ጸርጊ፡ ከምዚታት ክብል ተራእዩ'ሎ።
"Eritrea is calling up sixty-year old reservists so Isaias, an 80year old tyrant,can realize his ambition of destroying a region, including the Eritrean state these sixty something reservists fought tooth & nail to bring forth. That’s the mother of all ironies"
እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ንዕላማታት ጃንዳ ማለሊት ብንጹር ተገንዚቡ ብምህላዉ፡ ንኤርትራ ብሓይሊ ወጢጥካ ኣብ ግጭት ንምጽማድ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ምትኹታኽ ብትሪ ብምንጻግ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ ብስርዓት ዋሽንግተንን ሕብረት ኤዉሮጳን ዝካየድ ዘሎ ጠቐነ ብትሪ ክኹንን ጸዊዑ'ሎ። ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ገጻት ትዊተር ኣብ ዘስፈሮ ሓበሬታ ከምዚ ክብል ንስነ-ኣእምሮ ምምሕዳር ዋሽንግተን ገሊጽዎ'ሎ።
"US State Dept. persists in its periodic accusation of Eritrea "for fueling the conflict in Ethiopia". This is vacuous/untenable by all standards. To support TPLF's war of choice for its own strategic calculus is one thing; to twist facts another matter"
ኣንፈታት ቃልሲ (directives and recommendations)
===
ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ኢትዮጲያ ዘሎ ኩነታት ከም ዝሓለፉ 3 ዓመታት ቐጺሎ ኣሎ። ብገምጋምና መሪሕነት ጃንዳ ማለሊት ኣብ ናይ ነብሰ ቕትለት ኣተሓሳስባ ተጎቢኡ ህዝብታት ለኪሙ ናይ ምኻድ ዉጥኑ ብሰፊሑ ይሰርሓሉ ከም ዘሎ ኣብ ባይታ ዘለዉ ሓቅታት የመላኽቱ። ብፍላይ ኣብ'ዚ ሕጂ ዝካየድ ዘሎ ኩናት፡ ማለሊት ክሳብ ህጻዉንቲ ኣብ ዓዉደ ኩናት ብኣስገዳድ ተእቱ ከም ዘላ ሰነዳት የመላኽቱ። በዚ ምኽንያት፡ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጲያን ነዚ ዘሎ ሃዋጺ ኩነታት ብህድኣት ንምቕላስን ደምዳሚ ስጉምቲ ንምዉሳድን፡ ኣንፈታት ቃልሶም ኣነጺሮም ክኸዱ ክግደዱ'ዮም።
1) መንግስቲ ኢትዮጲያ ንሰላም ዘለዎ ተሪር መርገጺ ስድሪ ከይገደፈ ድሕነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኢትዮጲያ ንምዕቃብ ቆራጽ ስጉንትታት ክወስድ።
2) መንግስቲ ኢትዮጲያ ኣብ ዘተ ሰላም ዘለዎ ንጹር መርገጺ ንህዝብታት ዓለም ንምርዳእ፡ ሰፋሕቲ ናይ ህዝባዊ ርክባት ንጥፈታት ከካይድ። ከም ኣብነት፡ ምስ መሓዙት ናይ ሜድያ ትካላት ብቐጻሊ ዝርርብ ብምግባር ፖሊሲታት መንግስቲ ምንጻር።
3) መንግስቲ ኢትዮጲያ ዓለም ንገበናትን ሕርያ ኩናትን ጃንዳ ማለሊት ንምንጻር፡ ምስ ዝተፈላለዩ ትካላት ጽምዶ ብምፍጣር ዕዮታቱ ከዕብይ።
4) መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ጉዳይ ኩናት ትግራይ ተወላዋሊ መርገጺ ንኽወስድ ዘገድዱ ኩነታት ምፍጣር። ብገምጋምና መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ይርከብ። ኩነታት ጃንዳ ማለሊት ኣብ ተስፋ ምቑራጽ ክወስዶ ግድነት'ዩ። ብፍላይ ሰራዊት ኢትዮጲያ ናብ መቐለ ኣብ ዝቐርበሉ እዋን፡ ምምሕዳር ባይደን ሻቕሎቱ ክብርክ ክንጽበይ ንኽእል።
5) ሓይልታት ፈደራል ኢትዮጲያ ኣብ ትግራይ ዘካይዶ ዘሎ ዕዉት ወተሃደራዊ ስርሒታት ካብ ዓይኒ ማሕበረሰብ ዓለም ከዊሉ ከካይዶ ዝተመርጸ ይኸዉን። በዚ መልክዕ፡ መግለጺታት ብምዉሓድ ኣብ ስቕታ ክዓስል ዉጽኢታዊ'ዩ።
6) መንግስቲ ኤርትራ ሒዝዎ ዘሎ መገዲ ኣዝዩ ዉጽኢታዊ ምስ ሙዃኑ ክቕጽሎ ጥራይ ክተባባዕ ይግባእ።
ህዝብና ክግንዘቦ ዘለዎ ሓቂ፦
መሪሕነት ጃንዳ ማለሊት፡ ካብ ቕኑዕ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ኣንደልሂጹ፡ ኣብ ዝንቡዕ ናይ ጥፍኣት መኼዳ ምጽንሑ ሰነዳት ብግልጺ ኣቐሚጦሞ እዮም። ካብ 1993 ዝጀመረ "ጸረ ናጽነት ኤርትራ" ዝኾነ ኣካይዳታቱ፡ ኣብ ክጽወርን ብትዕግስቲ ክኽየድ ኣብ ዘይክእለሉን ደረጃ ምብጽሑ፡ ኣብ'ዚ ናይ 3 ዓመታት ኩናት ብግልጺ ተንጸባሪቑ ኣሎ። መሪሕነት ጃንዳ ማለሊት፡ ነቲ ካብ 1998 ዓ/ም ክሳብ 2018 ዓ/ም ዝፈጸሞ ኣደንጻዊ ገበናት ከይኣኽሎ፡ ኣብ 04 ሕዳር 2020 ዓ/ም ካብ ገበናቱ ከህድሞ ይኽእል'ዩ ኢሉ ዝሓሰቦ ኣህላቒ ኩናት ኣበጊሱ እዩ። ኣብ'ዚ ክግለጽ እንደልዮ እንተሎ እምበኣድ፡ ኩናት 2020 ዓ/ም፡ መቐጸልታ ናይ'ቲ ንልዕሊ 30 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክካየድ ዝጸንሐ ሓደገኛ ተጻብኦ ሙዃኑ እዩ።
ብዓንደርእሱ፡ ፍሽለት ፖለቲካዊ ሕርያታቱ ዘምጽኦ ፖለቲካዊ መዋጥር፡ ኪኖ እቲ ሕጂ ኣብ ባይታ ዘሎ ዉዱዕ ኩነታት ዝኸይድ ሙዃኑ ብግልጺ ከነቐምጦ ንደሊ። ማለሊት፡ "ኤርትራዉነት ኣብ ጽልኢ ትግራዋይ እዩ ዝስራሕ ዘሎ" ዝብል ሓደገኛ ናይ ጥፍኣት ፖለቲካዊ መርገጺኡ፡ ኣብ መንጎ ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ንነዊሕ ዝኸይድ ጽልኢ ከንግስ ሙዃኑ ኣቐዲምና ብኣንፈታት ኣቐሚጥናዮ ኢና። ማለሊት፡ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ኢደይ ካብ ምእታዉ ፍጹም ኣይቁጠብን ክብል ምጽንሑ፡ ማይ ተኻዒዎ ዘይዓርፍ ኩናት ከም ዘላኽስ ብኣንፈታት ኣቐሚጥናዮ ኢና። ማለሊት፡ ቐያዲ ፍርዲ 2002 ዓ/ም ንልዕሊ 20 ዓመታት ጅሆ ክሕዝ ምምራጹ፡ ኣብ ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ ከቢድ ኩናት ከም ዘበግስ ኣፍና ደም ክሳብ ዝወጽእ ክንገልጾ ጸኒሕና ኢና። ማለሊት፡ ንስምምዕ ሰላም 2018 ከቶ ኣይቅበልን ምባሉ፡ ትዕግስቲ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ምፍትታኑ ከም ዘይተርፍ ኣቐዲምና ተነቢናዮ ኔርና ኢና። ቕድሚ 04 ሕዳር 2020፡ ፕረዝደንት ኢሰያስ ኣፎርቂ ንዶ/ደብረጼን ገ/ሚካኤል፡ ኩናት ምብጋስ ኣዝዩ ሓደገኛ ጸወታ'ዩ ክኸዉን ብምባል ምጥንቃቑ፡ እቲ ሕጂ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ኢትዮጲያ ዘሎ ቕልዉላዉ ከም ዝመጽእ ኣቐዲምና ፈሊጥናዮ ምንባርና ዘርኢ እዩ። ብጥቕልሉ፡ መሪሕነት ጃንዳ ማለሊት ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንምብርካኽ ንልዕሊ 20 ዓመታት ዝኸዶ ሓደገኛ መገዲ፡ ሎሚ ብግደፎ ግደፎ ዝዓርፍ ከም ዘይሙዃኑ ይትረፍ ፍጡር ወዲ ሰብ፡ ዑፍ እዉን እትስሕቶ ኢያ ክበሃል ኣይክእልን።
7) መሪሕነት ጃንዳ ማለሊት፡ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምራሕ ዘተ ሰላም ከም ዘይቅበል ክገልጽ ጸኒሑ እዩ። ብመሰረት መግለጺ ጃንዳ ማለሊት እቲ ብኦሊሶጎን ኣባሳንጆ ክምራሕ ዝጸንሐ ሽምግልና ንረብሓታት ዶ/ኣቢ ኣሕመድ ዓሊ ዘርብሕ'ዩ ዝብል ጥፉሽ ምኽንያታት ክህበሉ ጸኒሑ እዩ። ሎሚ ነገራት ተጋላቢጥዎ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምራሕ ዘተ ሰላም ንቕበል ኢና እንተተባህለ፡ ማለሊት ሕጂ'ዉን ካብ ናይ ኩናት ሕርያታታ ወጺኣ ኣብ ስምምዕ ሰላም ክትኣቱ'ያ ዝብል ግምታት ክህሉ ኣይግባእን።
ኣብ መደምደምታ ፖለቲካ ከም ዝምህረና ኩሎም ግጥማት ዓወትን ስዕረትን ኣለዎም። ኩሎም ግጥማት ረብሓን ክሳራን ኣለዎም። ኩሎም ግጥማት መስዋእትን ዕንወትን ኣለዎም። ኩሎም ግጥማት መፈለምታ ኣለዎም። ኩሎም ግጥማት ድማ መደምደምታ ኣለዎም። እቲ እንኮ ፍልልይ፡ መን ዕላምኡ ሃረመ መን'ከ ከሰረ'ዩ። ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝኸዱ ግጥማት ርእዩ እዩ። ኣብ ኩሎም እቶም ግጥማት ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ ደማዉያን ዝበሃሉ ምርብራባት ርእዩ። ኣብ'ዞም ግጥማት እዚኣቶም ሃገራት ዓንየን፡ ግዝኣታት ፈሪሰን፡ ግዝኣታት ተፈጢረን፡ ቑጠባ ዓንዩ፡ ድኹማት ሃገራት ተፈጢረን፡ ሓያላን ሃገራት ዉን ተፈጢረን እየን። ኣብ ድምር እኩብ ናይ'ዞም ዝተኻየዱ ግጥማት፡ ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ መጋበርያ ዓበይቲ ሓይልታት ኮይኑ። ዕንደራ ሕብረት ሶቬትን ኣሜሪካን ምስ እንምልከት፡ ነዞም እንብሎም ዘሎና ስነ ሞጎት ዘደርዑ ኮይኖም ንረኽቦም።
Translation to english:
Current situation and our assessments and actions we think can be taken
===
What has happened to the tyrant who has been claiming to reclaim the land of Tigray by force, suddenly saying that he is ready to enter into unconditional peace talks?
We've been hearing that the war in Tigray continues on a large scale. The fact that the fighting has been shifted out of Amhara and Afar regions and completely within Tigray region is some of the efficiency of the Ethiopian army. As the political planners of the Malali tyrant have been explaining, we have full documents that the war that is now pushing the Malali tyrant into a serious downward spiral was planned to cross the Ethiopian border and cross the Upper Gash Highlands of Eritrea.
Hello readers of the M/M/S/G/H, today we are going to share with you some important information from our documentation, good reading.
Documents show that the Malali tyrant launched the war with a massive campaign on three fronts. Although it is not forgotten that extensive literature is needed on its objectives, there are reports that Malali has been waging war on three important fronts. Strategically speaking, the Ethiopian army is developing a 2-pronged defensive strategy, while the Malaliet is pursuing a 2-pronged offensive strategy.
a) Page 1 of the Malali tyrant's plan--- to occupy the Upper Gash of Eritrean territory and enter Humera and open an important route connecting with Sudan.
b) Page 2 of the Malali tyrant's plan--- to take the Zobel mountain range to Kobo and Woldia and from Kobo and Woldia to Dessie, Kombolcha and Mile. Head along this route to the capital, Addis Ababa.
c) Page 1 of the Ethiopian Army's plan--- to defeat the invasions of the Malali tyrant and defend Humera, Tsegede and Welkait. Strategically, every struggle to prevent Malali from entering Humera.
d) Page 2 of the Ethiopian Army Plan--- Crush and disarm the Malali tyrant once and for all.
1) Southern Front (Raya Front)
===
This front covers up to 20% of the area and paves the way for what Malali calls the 2nd Front. If Malali had successfully completed Phase 1, the Zobel Mountain Range would have been the main starting point for Phase The campaign along this route would be directed towards Dessie, Kombolcha and Mile.
2) Northwest Front
===
This front covers up to 60% of the area. He starts from Humera and connects the Antor, Tokombia and Shamboko valleys to Omhajer and May Teb, laying out the Badme valleys in front and advising the Gemhalo valley. This front is built with the strategic town of Sheraro in front of it and the Malalies will try to capture Badme and other areas of Upper Gash through this area. It also sets the stage for the Malaliet's extensive raids to capture Upper Gash and enter Humera via Omhajer. As we can see properly on the military map, this front is located inside Eritrean territory. With this argument, he rejects the argument that the Eritrean army is involved in the Tigray war. Strategically speaking, it has a defensive structure.
Looking north from the Dedebit side, the vicious army of the Malaliet tyrant takes a route towards Sheraro via May Kuhli and May Baria, avoiding Kelawlo.
3) Northern Front
===
This front covers up to 10% of the territory and was formed to defend Adwa and Aksum on the Rama side. The rogue army of the Malali tyrant chose the front because it is less than 150 km from the city of Asmara and the shortest to enter the city. It has access to Daero Kunat via Addis Alem and from Daero Kunat to Adi Kulla.
What was the origin of this war like? How are the goals of the Malali tyrant assessed?
1) To change the form of the war and openly involve the international community. According to the documents we have received, the Malali tyrant leadership is planning to spread the war in Tigray to Eritrea. According to the assessment of the leaders of the Malaliet tyrant, the US and the European Union have a strategic interest in changing the government in Eritrea. It's worth noting, however, that Malali has an assessment that the US and the EU would benefit from even military intervention. As for reality, it's going to be on the ground.
2) There will be no peace and stability in Ethiopia and the Horn of Africa region, and the interests of the major countries will be affected. According to the political planners of the Malali tyrant, the US and the European Union are trying to use the threat of “Ethiopia not to collapse” considering their interests in Ethiopia.
strategic discussion
===
The spokesman of the tyrant, Getachew Reda, called on the US to do more than it is doing and warned that if the world fails to stop the war, Tigray will soon fall under the control of federal forces. Meanwhile, Tigray Army Commander Lt. Gen. Tadesse Woreda admitted that the Tigray Army is doing its best but the fighting is heavy.
Without leaving this issue, many leaders and cadres of the Malaliet tyrant are being killed like snakes in the drone strikes of the Ethiopian Air Force in the city of Mekelle. However, the Malali tyrant is trying to convince the world that the attack is being carried out against civilians. The mercenaries of the Malaliet tyrant are also trying to stop the drone strikes that are causing heavy damage to the Malaliet tyrant's army forces by pretending that hospitals, schools and residences of innocent people are being bombed.
The Malali tyrant's mercenaries have been calling on the international community to treat Tigray like Ukraine. In particular, Somali Rashid Abdi, a member of the CIA intelligence and conflict group, warned that Tigray would soon fall under the full control of the Ethiopian army if the US did not provide military assistance to Tigray as it is doing to Ukraine. Influential people with close ties to the State Department have also been saying that Tigray cannot continue the war on its own. Michael Rubin wrote in The Embassy
"The United States has no business intervening in the conflict on the ground, but it does have a vested interest in the outcome. Remaining aloof while Africa's second most populous state aligns itself with Africa's most repressive state is a recipe for disaster. To watch Tigrayans." starved and slaughtered is immoral. It is also shortsighted. Tigrayans fight for their survival and, like Ukrainians facing the Russian onslaught, have no other option. Washington will pay the." price if Tigrayans sense that the United States, despite all its rhetoric of democracy and human rights, ignored them in their hour of need"
On the other hand, many political analysts of the world, the relentless conflict that the Malali tyrant is waging in the Horn of Africa, full support by the Western countries
Transation to amharic:
አሁን ያለንበት ሁኔታ እና የእኛ ግምገማዎች እና እርምጃዎች ሊወሰዱ ይችላሉ ብለን የምናስበው
===
የትግራይን መሬት በጉልበት እናስመልሳለን እያለ በድንገት ወደ ያለምንም ቅድመ ሁኔታ የሰላም ድርድር ለማድረግ ተዘጋጅቻለሁ እያለ ያለው ግፈኛ ምን ነካው?
በትግራይ ያለው ጦርነት በስፋት መቀጠሉን ሰምተናል። ጦርነቱ ከአማራና አፋር ክልል ተነስቶ ሙሉ በሙሉ ወደ ትግራይ ክልል መግባቱ የኢትዮጵያ ሰራዊት ቅልጥፍና ነው። የማሊ አምባገነን የፖለቲካ እቅድ አውጪዎች እንዳብራሩት፣ አሁን የማሊ አምባገነን ወደ ከባድ የቁልቁለት ጉዞ እየገፋው ያለው ጦርነት የኢትዮጵያን ድንበር አቋርጦ የኤርትራን የላይኛውን የጋሽ ሀይላንድ አቋርጦ ለመሻገር ታቅዶ እንደነበር ሙሉ ሰነዶች አለን።
ሰላም የመ/መ/ሰ/ሰ/ጂ/ሀ አንባቢያን ዛሬ ከሰነድ ሰነዶቻችን አንዳንድ ጠቃሚ መረጃዎችን እናቀርብላችኋለን መልካም ንባብ።
የማላሊው አምባገነን ጦር በሶስት አቅጣጫዎች ከፍተኛ ዘመቻ እንደከፈተ ሰነዶች ያሳያሉ። በዓላማው ላይ ሰፊ ጽሑፍ እንደሚያስፈልግ ባይዘነጋም ማላሊ በሦስት ወሳኝ ግንባሮች ጦርነት ሲከፍት እንደነበር መረጃዎች ያመለክታሉ። ስትራተጂያዊ በሆነ መልኩ የኢትዮጵያ ጦር ባለ 2 አቅጣጫ የመከላከል ስልት እየነደፈ ሲሆን ማላሊት ደግሞ ባለ 2 አቅጣጫ የማጥቃት ስልት እየተከተለ ነው።
ሀ) የማላሊ አምባገነን እቅድ ገፅ 1 --- የኤርትራን ግዛት የላይኛውን ጋሽ በመያዝ ሁመራ ገብተው ከሱዳን ጋር የሚያገናኝ ወሳኝ መስመር ለመክፈት።
ለ) የማላሊ አምባገነን እቅድ ገጽ 2 --- የዞበል ተራራን ወደ ቆቦ እና ወልድያ እንዲሁም ከቆቦ እና ወልድያ እስከ ደሴ ፣ኮምቦልቻ እና ማይል ድረስ መውሰድ። በዚህ መንገድ ወደ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ይሂዱ።
ሐ) የኢትዮጵያ ሰራዊት እቅድ ገጽ 1 --- የማላሊ አምባገነን ወረራ በመመከት ሁመራን፣ ፀገዴን እና ወልቃይትን መከላከል። በስልት ማላሊ ወደ ሁመራ እንዳይገባ የሚደረገው ትግል።
መ) የኢትዮጵያ ጦር እቅድ ገፅ 2 --- የማላውን አምባገነን ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ጨፍልቆ ትጥቅ አስፈታ።
1) ደቡብ ግንባር (ራያ ግንባር)
===
ይህ ግንባር እስከ 20% የሚሆነውን አካባቢ የሚሸፍን ሲሆን ማላሊ 2ኛ ግንባር ብሎ ለሚጠራው መንገድ መንገዱን ይከፍታል። ማላሊ ምእራፍ 1ን በተሳካ ሁኔታ አጠናቆ ቢሆን ኖሮ የዞብል ተራራ ክልል ለደረጃው ዋና መነሻ ይሆን ነበር። በዚህ መስመር የሚካሄደው ዘመቻ ወደ ደሴ፣ ኮምቦልቻ እና ማይል አቅጣጫ ይሆናል።
2) ሰሜን ምዕራብ ግንባር
===
ይህ ግንባር እስከ 60% አካባቢን ይሸፍናል. ከሁመራ ተነስቶ አንቶርን፣ ቶኮምቢያን እና ሻምቦኮን ሸለቆዎችን ከኦምሃጀር እና ግንቦት ተብ ጋር በማገናኘት የባድሜን ሸለቆዎች ከፊት ለፊት አስቀምጦ የገምሃሎ ሸለቆን ይመክራል። ይህ ግንባሩ ከስትራቴጂካዊቷ ሸራሮ ከተማ ጋር የተገነባ ሲሆን ማሊዎች ባድሜን እና ሌሎች የላይኛው ጋሽ አካባቢዎችን በዚህ አካባቢ ለመያዝ ይሞክራሉ። በላይኛው ጋሽን ለመያዝ እና በኦምሃጀር በኩል ወደ ሁመራ ለመግባት የማሌሊት ሰፊ ወረራ ለማድረግም መንገዱን አስቀምጧል። በወታደራዊ ካርታው ላይ በትክክል እንደምናየው ይህ ግንባር በኤርትራ ግዛት ውስጥ ይገኛል። በዚህ ክርክር የኤርትራ ጦር በትግራይ ጦርነት ውስጥ ገብቷል የሚለውን ክርክር ውድቅ ያደርጋል። በስልታዊ አነጋገር, የመከላከያ መዋቅር አለው.
ከደደቢት ወደ ሰሜን ስንመለከት የማላሊት ጨካኝ ሰራዊት ከከላውሎ በመራቅ በግንቦት ኩህሊ እና በሜይ ባርያ በኩል ወደ ሸራሮ መንገድ ወሰደ።
3) ሰሜናዊ ግንባር
===
ይህ ግንባር እስከ 10% የሚሆነውን ግዛት የሚሸፍን ሲሆን የተቋቋመው አድዋ እና አክሱምን በራማ በኩል ለመከላከል ነው። ከአስመራ ከተማ 150 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ስለሚገኝ እና ወደ ከተማዋ ለመግባት በጣም አጭር ስለሆነ የማላሊ አምባገነን ወራሪ ጦር ግንባር የመረጠው። በአዲስ አለም በኩል እና ከዳዕሮ ኩናት እስከ አዲ ቁላ ድረስ የዳዕሮ ኩናት መዳረሻ አለው።
የዚህ ጦርነት መነሻ ምን ይመስል ነበር? የማላሊ አምባገነን ዓላማዎች እንዴት ይገመገማሉ?
1) የጦርነቱን መልክ በመቀየር የአለም አቀፉን ማህበረሰብ በግልፅ ያሳትፋል። የማላሊ አምባገነን አመራር ጦርነቱን በትግራይ ወደ ኤርትራ ለማስፋፋት እቅድ ማውጣቱን የደረሰን መረጃ ያመለክታል። የማላሊት አምባገነን መሪዎች ባደረጉት ግምገማ ዩኤስ እና የአውሮፓ ህብረት በኤርትራ ያለውን መንግስት የመቀየር ስትራቴጂያዊ ፍላጎት አላቸው። ማሊሊ ግን አሜሪካ እና አውሮፓ ህብረት ከወታደራዊ ጣልቃ ገብነት እንኳን ተጠቃሚ ይሆናሉ የሚል ግምገማ እንዳላት ልብ ሊባል የሚገባው ጉዳይ ነው። እንደ እውነቱ ከሆነ, መሬት ላይ ይሆናል.
2) በኢትዮጵያና በአፍሪካ ቀንድ አካባቢ ሰላምና መረጋጋት ስለማይኖር የታላላቅ ሀገራት ጥቅም ይነካል። የማሊሊ አምባገነን የፖለቲካ እቅድ አውጪዎች እንደሚሉት፣ አሜሪካ እና የአውሮፓ ህብረት “ኢትዮጵያ እንዳትፈርስ” የሚለውን ስጋት በኢትዮጵያ ላይ ያላቸውን ጥቅም ግምት ውስጥ በማስገባት ለመጠቀም እየሞከሩ ነው።
ስልታዊ ውይይት
===
የአምባገነኑ ቃል አቀባይ አቶ ጌታቸው ረዳ አሜሪካ ከምትሰራው በላይ እንድትሰራ ጠይቀው አለም ጦርነቱን ማስቆም ካልቻለ ትግራይ በቅርቡ በፌደራል ሃይሎች ቁጥጥር ስር እንደምትወድቅ አስጠንቅቀዋል። ይህ በንዲህ እንዳለ የትግራይ ሰራዊት አዛዥ ሌተናል ጀነራል ታደሰ ወረዳ የትግራይ ሰራዊት የተቻለውን ሁሉ እያደረገ ቢሆንም ውጊያው ከባድ መሆኑን አምነዋል።
ከዚህ ጉዳይ ሳይወጡ በመቀሌ ከተማ የኢትዮጵያ አየር ሃይል ባደረገው ጥቃት በርካታ የማላሊት መሪዎች እና ካድሬዎች እንደ እባብ እየተገደሉ ነው። ይሁን እንጂ የማላሊ አምባገነን ጥቃቱ በሰላማዊ ሰዎች ላይ እየተፈፀመ መሆኑን ዓለምን ለማሳመን እየሞከረ ነው። የማላሊት አምባገነን ቅጥረኞችም ሆስፒታሎች፣ ትምህርት ቤቶች እና የንፁሀን ዜጎች መኖሪያ ቤቶች ላይ በቦምብ እየተደበደበ መሆኑን በማስመሰል በማሊሊት አምባገነን ሰራዊት ላይ ከፍተኛ ጉዳት እያደረሱ ያሉትን የሰው አልባ አውሮፕላኖች ጥቃት ለማስቆም እየሞከሩ ነው።
የማላሊ አምባገነን ቱጃሮች ትግራይን እንደ ዩክሬን እንዲይዙ ለአለም አቀፉ ማህበረሰብ ጥሪ ሲያቀርቡ ቆይተዋል። በተለይም የአሜሪካ የሲአይኤ የስለላ እና የግጭት ቡድን አባል የሆነው ሶማሊያ ራሺድ አብዲ ዩክሬን በዩክሬን ላይ እንደምታደርገው ለትግራይ ወታደራዊ እርዳታ ካልሰጠች ትግራይ በቅርቡ ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያ ጦር ቁጥጥር ስር እንደምትወድቅ አስጠንቅቋል። ከስቴት ዲፓርትመንት ጋር የቅርብ ግንኙነት ያላቸው ተደማጭ ወገኖችም ትግራይ ጦርነቱን በራሷ ማስቀጠል እንደማትችል ሲናገሩ ቆይተዋል። ማይክል ሩቢን በኤምባሲው ውስጥ ጽፈዋል
"ዩናይትድ ስቴትስ በመሬት ላይ በተፈጠረው ግጭት ውስጥ ጣልቃ የመግባት ምንም አይነት ንግድ የላትም ፣ ግን ለውጤቱ ፍላጎት አላት። በአፍሪካ ሁለተኛዋ በሕዝብ ብዛት የምትገኝ ሀገር ከአፍሪካ እጅግ ጨቋኝ ከሆነች ሀገር ጋር ስትሰለፍ መራቅ የአደጋ የምግብ አዘገጃጀት ነው። የትግራይ ተወላጆችን ለማየት። " መራብና መታረድ ሥነ ምግባር የጎደለው ተግባር ነው። እንዲሁም አርቆ አሳቢ ነው። ትግራውያን ለህልውናቸው ይዋጋሉ እና እንደ ዩክሬናውያን የሩስያ ጥቃትን እንደሚጋፈጡ ሁሉ ሌላ አማራጭ የላቸውም። ዋሽንግተን ትከፍላለች ትግራዋዮች ዋጋ ቢስ ናቸው።" የዲሞክራሲ እና የሰብአዊ መብቶች ንግግሮች ፣ በችግራቸው ጊዜ ችላ ብለዋል ።
በሌላ በኩል ብዙ የዓለም የፖለቲካ ተንታኞች፣ የማሊ አምባገነን በአፍሪካ ቀንድ እያካሄደ ያለው የማያባራ ግጭት፣ በምዕራባውያን አገሮች ሙሉ ድጋፍ
