ወትሩ ንኹሉ ድሉዋት
===
ህዝቢ ኤርትራ ንልዕሊ 60 ዓመታት ከም ወርቂ ብሓዊ ዝተፈተነሉ ከበድቲ መድረኻት ዝሓለፈ ህዝቢ ሙዃኑ ብታሪኽ ዝተሰነደ እዩ። ካብ ስርዓት ሃይለስላሴ ጀሚርካ ክሳብ ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርግ ኣብ ዝነበረ እዋን፡ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ መስዋእቲ ዝሓተቶ ዕጥቃዊ ቃልሲ ብምክያድ፡ ነታ ኣብ 50ታት ዝተመንዝዓቶ ዘንጊ ናጽነት ወናኒኣ ንሱ ጥራይ ሙዃኑ ብግብሪ ኣመስኪሩ። ምስ ክሉ ምረቱን ከርተቱን፡ መድረኽ ዕጥቃዊ ቃልሲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዋጋ ናጽነት ጠላዕ ምጥላዕ ፍጹም ዝፈንፈነ፡ ሃገራዉነትን ሃገራዊ ህንጸትን ብከቢድ መስዋእቲ ከም ዝመጽእ ኣብ ባይታ ዘመስከረሉ'ዩ ኔሩ።
ደግሲ ታሪኽ እንክመስል፡ ድሕሪ ናጽነት እቶም "ንረብሓና ህዝቢ ኤርትራ ምስ ሃጸያዊት ኢትዮጲያ እንተተቖርነ'ዩ ዘወጻጽኣና" ብምባል ጥልመትን ክሕደትን 50ታት ዝፈጸሙ ሓይልታት ምዕራብ፡ ነቲ ታሪኽ ክሕደት ንምድጋም ነታ ብደም ዉልዳት ኤርትራ ኣብ 4ኪሎ ስልጣን ዝጨበጠት ጃንዳ ማለሊት ኣብ ቕድሚት ብምስላፍ፡ ነታ ብመስዋእቲ ኣእላፍ ኣሽሓት ኣብ ቕርዓት ትካላት ዓለም ብምሉእ ርእሰ ተኣማንነት እተንበልብል ዝነበረት ዘንጊ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ንምዉራድ ብምስምስ ዶባዊ ግጭት ካልእ ደማዊ መድረኽ ኣበጊሶም። ኣብ'ዚ ተሪር መድረኽ ምዉሓስ ናጽነት እዉን እንተኾነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ 20,000 ካብ ዉሉዳቱ ከም ሞባእ ብምዉፋይ፡ "ናጽነት ኤርትራ" ካብ ማንም እዋን ንላዕሊ ዉሑስ ሙዃኑ ብመስዋእቲ ኣመስኪሩ። ንሰላማዊ ጎደና ብሂጉ፡ ስምምዕ ኣልጀርስ ፈሪሙ፡ ፍርዲ ኮምሽን ዶባት ኤርትራን ኢትዮጲያን እዋን ብዘይዝኾነ ነግ ፈረግ ተቐቢሉ። እንተኾነ ሕጂ እዋን ታሪኽ ደግሲ እንክመስል፡ ህዝቢ ኤርትራ በቶም ኣዉሕስቲ ስምምዕ ተጠሊሙ። ብሕጊ መሬት ኤርትራ ሙዃኑ ዝተፈርደ "ባድመን ከባቢኡን" ብሓይሊ ተጎቢጡ ንኽነብር ስርዓታት ዋሽንግተን ኣብ ቕርዓት ባይቶ ጸጥታ ሃገራት ዓለም ኣዊጆም። ኣበደን ንዝበለ ህዝቢ ክቐጽዑ ተጓይዮም።
ኣብ'ቲ ድሒሩ ዝመጸ መድረኽ "ኣይሰላም ኣይኩናት" ታሪኻዉያን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ንጽንዓትን ዘይተጸዓድነትን ህዝብና ንምብራዝ እዮም ሰሪሖም። ሃገር ብቑጠባ ንምርማስ ቑጠባዊ ከበባን ክርደናን ብምክያድ ኣብ 2009 ዘይሕጋዊ እገዳ ኣንቢሮም፡ ሃገር ጸጋ ሃብቲ ሰባ ንምጽንቃቕ ፍልሰት ደቂ ሰባት ብትካልዊ መልክዕ ብምትካል ህዝቢ ኤርትራ ንምብታን ወጢኖም፡ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ስልጣን ኣሊኻ ህዝቢ ኤርትራ መሪሕነት ዘይብሉ ንምግባር ለይትን ቐትርን ቀም ከየበሉ ሰሪሖም። ኣብ'ዚ መድረኽ እዉን ብሰንኪ እዞም ታሪኻዉያን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ መስዋእቲ ክኸፍል ተገዲዱ።
መድረኻት ጥምጥም ኣብቂዑ ኣብ 2018 ኣብ ኢትዮጲያን ሰዳንን ሶማልያን ናይ ዕረያ ለዉጢ ምስ መጸ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ንልዕሊ 80 ዓመታት ኣብ ልዕሊኡ ዝተፈጸመ ከቢድ ገበን ክተሓሳሰብ ኣይመረጸን። መሬቱ ጌና ብሓይሊ ተጎቢጡ እንከሎ ስምምዕ ኣስመራን ጅዳን ብምፍራም ጉዕዞ ሰላማዊ ጉርብትና ኣንቂዱ። እንተኾነ ሕጂ እዉን ታሪኻዉያን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብ ሕሉፍ ታሪኾም ፍጹም ከይተማህሩ፡ ኣብ 04 ሕዳር 2020 ንፍልጠት ወዲ ብዝፈታተን መልክዕ እዉጅ ኩናት ወሊዖም። መንግስቲ ኢትዮጲያ ንምግልባጥ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ካልእ መጠነ ሰፊሕ ወራር ንምክያድ ኣንቂዶም። ከተማታት ኤርትራ ብሮኬታት ደብዲቦም፡ ኣብ ትግራይ ከም ስደተኛታት ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራዉያን ብዘይምሕረት ኣህሊቖም።
እምበኣርከስ ሎሚ ኣብ ንኡስ መድረኽ ኢና እንርከብ። ታሪኻዉያን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ነታ ካብ 1998 ኣትሒዛ ኣብ ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ ከቢድ ገበናት ክትፍጽም ዝጸንሐት ግብረ ሽበራዊት ጉጅለ ማለሊት ትንፋስ ንምስኳዕ ለይትን ቀትርን ኣብ ምዕያይ ይርከቡ። ካልእ ኩናት ንምብጋስ ብስዉርን ግሁድን መገድታት ኣብ ምንቅስቓስ ተጎቢኦም ኣለዉ። ዕንወት ዝሓለፈ 2 ዓመታት ፍጹም ከይዓጠጦም ንካልእ ሰፊሕ ግጥም ኣብ ምሽብሻብ ይርከቡ። ህዝቢ ትግራይ ዳግማይ ግዳይ ንምግባር ናይ ጥፍኣት ጎደና መሪጾም ኣለዉ።
ኣብ መደምደምታ፡ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ በዚ ሕጂ ዝዋደድ ዘሎ ካልእ ዕንደራ ፍጹም ድምብርጽ ከይበሎም ኣብ ዕዮ ቤቶም ኣድሂቦም ምዕያይ መሪጾም ጸኒሖም እዮም። ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝምስክሮ፡ "ቐዳመይቲ ጥይት ኣይንትኩስን" ሕመረት ፖሊሲ መንግስቲ ኤርትራ እዩ። ከም መትከል እዚ ፖሊሲ እዚ ንኽብርታት ህዝቢ ኤርትራ ዝምጥን ስለ ዝኾነ። ንኽንቀሳቐስ እምነር፡ ንኽዋጋእ ዝንቀሳቐስ ህዝቢ ዘይሙዃኑ። ኣብ ቕድሚኡ ዝጸንሕ ሓይሊ እንተሃልዩ ግን፡ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ሕጂ እዉን ካልእ ታሪኽ ንምስራሕ ኣብ ምሉእ ቑመና ይርከቡ።
