ተማሳሲልካ ምንባር ይሓይሽ እንበር ኣይገድፉናንዮም ዝብል ኣበሃህላ፡ጥቁው ዘይኮነ ዘረባዩ። ተማሳሲሉ ክነብር ዘይደሊ የለን፡ እንበር ኣይገድፉናን’ዮም እንተተወሲኽዎ ግን ትርጉሙ ኢድካ ምሃብ’ዩ ዘስምዕ። ምስ ዝማሳሰለካ ክትማሳሰል ዘማትእ ሕቶ ኣይኮነን። ምስ ዘይማሳሰለካ ክትማሳሰል ግን መጻኢ ሂወት ናይ ዝቕጽል ዎሎዶታት ብዕድመኻ ምፍራድ ማለት’ዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ንዓይሞ ይጥዓመኒ ናይ ካልእ እንታይ ገድሰኒ ማለት እዩ። ኣብ ሕብረተሰብና ነዚ ኣድሓርሓሪ ኣበሃህላ ዝገልጽ ምሳሌ ኣሎ። “ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይብቆል በለት ኣድጊ” ዝብል። እዞም ከምዚ ኣተሓሳስባ ዘለዎም ሰባት ካብ ኣድጊ ብምንታይ ይበልጹ? ስለ ዝዛረቡ?
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኤርትራውያን፥ ኤርትራ ትሽዓተ ብሄራት ነናተን
ባህልን ቋንቋን ዘለወን ሓቊፋ እትነብር ሃገር እያ። ኩለን ብኹሉ ሸነኹ ተመሳሲለን ተኸባቢረን ተሓቋቊፈን፡ ትሽዓተ ከለዋ ከም ሓደ ዝነብራ ብሄራት እየን። እቲ ካልእ ምምስሳል ዝበሃል ምስ ካልኦት ሃገራት ወይ መንግስታት እትገብሮ እዩ። ኣብ ናይ ሓባር ረብሓ ዝተሞርኮሰ ዲፕሎማስያውን ኤኮኖሚካውን ሚዛን ክልቲኤን ሃገራት ዝሕሉ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ዘይተኣታቶ፡ ንኽሊተኻ ዘራኽብ ምምስሳል ምስ ዝኸውንዩ። ሓያላን ስለ ዝኾኑ ፈሪህካ ክትማሳሰሎም ማለት ክረግጹካ ተፍቅደሎም ስለ ዘሎኻ፡ ሕመቕ ዘይኮነስ ተሰዓርነት እዩ።
ኣቦታትናን ኣቦሓጎታትናን ትርጉም ምምስሳል ጠፊኡዎም ኣይኮነን ምስ ሓያላን መንግስታት ክመሳሰሉ ዘይመረጹ። ስለ ክብሮምን ክብሪ ሃገሮም መስዋእቲ ዝመረጹ። ምኽንያቱ ሽርከነት ዘይብሉ ምምስሳል ባርነት ስለ ዝኾነ። እቲ ምርጫ መሰልካ ተገፊፉ ተማሳሲልካ ምንባር ኔሩ እንተዝኸውን፡ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ መንነቱ ተሓኺኹ፡ ባህሉ ተደምሲሱ፡ መሰሉ ተነፊጉ፡ ክብረቱ ተራኺሱ፡ ትውልዱ ተሓናፊጹ ታሪኹ ኣብ ዘይንገረሉን ዘይዝከረሉን ምሃለወ።
ሰላሳ ዓመት ንነጻነት ተቓሊስና። ሰላሳ ዓመት ኣይሰላም ኣይኲናት የሕሊፍና ኢሉ ንመንግስቲ ዝሓሚ እንተሎ፥ እዚውን ብዝተቓለሶ ዝተጣዕሰ፡ ተገዚኡ ክነብር ዝደሊ፡ ናይ ዝመጽእ ዎልዶ ዘይግደስ ጥራሕ እዩ። ነተን ተሪፈንኦ ዘለዋ ዓመታት ተሓጒሱ ቀሲኑ ከዕርፍ ዝጸልእ ሰብ የለን። ንኹነታት ጠምዚዝካ ጠማዚዝካ ጠንቂ መንግስቲ እዩ ሰላም ከሊኡና ዘሎ ዝብል ግን መስርዑ ምስቶም መንግስቲ ኤርትራ ስልጣኑ ከናውሕ ኲናት ዶብ ጀሚሩዎ ዝብሉ መቐመጫ ወያነ ዝልሕሱ ከይከውን እናተሰከፍኩ እየ። መራሕቲ ኤርትራ ከምዞም ተመሳሰልቲ ኣተሓሳስባ እንተዝነብሮም ድሕሪ ነጻነት ዘይኮነስ ቅድሚ ነጻነት ሚልዮናት ሓቊፎም ንነስብሶም ሃብቲሞም ክነብሩ ዝዓግቶም ኣይምነበረን። ድሕሪ ነጻነት’ውን ክንደይ ተፈቲኖም እዮም። ግዳስ ምእንቲ ውልቃዊ ረብሓ ተመሳሲሉ ንውልቁ ክነብር ኣይመረጸን ዓላማኡ ስለ ዘይኮነ። ምምስሳል ወያኔ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ንህዝቢ ትግራይ ኣብምንታይ ኣውዲቑዎ ኣሎ? ርእሰን ኣድኒነን ምስ ሓያላን ዝተማሳሰላ መንግስታት ህዝበን ኣብ ከመይ ኩነታት ይነብር ኣሎ? መራሕትንከ ከመይ ይነብሩ ኣለዉ? ናይ ምድርን ሰማይን ፍልልይ ኣሎዎም። መንግስቲ ኤርትራ ነብሱ ኣሕሲሩ ህዝበይ ይርሃዎ ካብ ዝብል መትከሉ ፈልከት ከይበለ ኣብ ቃልሲ ንማሕበራዊ ፍትሒ’ዩ ተጸሚዱ ዘሎ። ምስጋና እንበር ሕሜት ኣይግብኦን። ምሕጋዝ እንበር ጸለመ ኣይሞሳኡን።
_______
ንኹሉ እንተታት፡ ንኹን ድሉዋት
ውሕጅ ከይመጸ መንገዲ ውሕጅ ጽረግ፡ ማለት ሓደ ነገር ካብ ምስመጸ ተብተብ ምባል ኣቐዲምካ ነቶም ክመጹ ይኽእሉዮም ኢልካ ግምት ትገበረሎም፡ ከሎ ገና ተዳሊኻሎም ምጽናሕ ፍርቒ ዓወት ዓቲርካ ኣሎኻ ማለትዩ። ነቲ ዝተረፈ ፍርቂ ኣብ ረፍዲ ተካርጆ። ንዓና ንኤርትራውያን እንታይ ከምዝመጹና ሓበሬታ ዘድልየና ኣይመስለንን። ምንቕቓሕ ግን ኩሉ ግዜ ክፍለየና ኣይግባእን። ካብ ሕሉፍ ተሞኩሮና ኣብቲ ሃንደበታት ዘጋጥሙና ሰብ ይኹን ባህሪ ዝፈጠሮም ተጻብኦታት ምስ ኮኑ ኢና ከም ዕስለ ንህቢ ተሲእና ንምክቶም። ብገንዘብ ብንብረት ብሰብኣዊ ድሉውነት ተዳሊና እንተንጸንሕ ንስራሕና ምቐለለ፡ ኣበርክቶና ኣብ ክንድ ብሓንሳ ንጭነቐሉ በብቑሩብ ምተዋህለለ ምቐለለ።
ክልተ ኣብነት ብዛዕባ ተዳሊኻ ምጽናሕ ክጠቅስ።
1ይ) ኣብነት
ሀ-ንማሕበራዊ ፍትሒ ዝምልከት። ሓረስቶት ሃገርና ኣብ ግዜ ሓጋይ ግራውቶም ድልድላት (ደረታት) ይገብርሉ። ዝናብ ኣብዝመጸሉ እቲ ማይ መታን ኣብቲ ግራውቲ ተሰትዩ ክተርፍ። ብፍላይ ኣብ በዓል ሽዕብ ገድገድ ነቲ ካብ በረኽቲ ሰሜናዊ ምብራቕ ዝውሕዝ ማይ ኮንቱ ከይከይድ ኣብ ሓጋይ ቅድሚ ዝናብ ኣብ ከበሳ ምጅማሩ ንሜረቶም ዓግማት ማለት ኣብዑር ጸሚዶም ብወፈራታት ማይ ከይሓልፎም ዓበይቲ ናይ ሓመድ ድልድላ የዳልዉ። ኩሉቲ ካብ በረኽቲ ዝወረደ ፈሳሲታት ኣብቲ ግራውቶም ተሰትዩ ይተርፍ። ማሕረስ ምስ ኮነ ዘራእቶም እኹል ማይ ካብ ሜረት ይሰቲ።
ለ- ኣብነት ሃገርና ኣብ ሓውሲ ሰሃራ ስለ ትርከብ ዋሕዲ ናይ ዝናብ የጋጥማ እዩ። ዋሕዲ ዝናብ እንተሎ ዋሕዲ ምህርቲ ክህሉ ግድንዩ። ኣብ ከባቢና ዘለዋ ሃገራት ብብዙሕ ሸነኽ ካባና ንላዕሊ ባህርያዊ ትዕድልቲ ከለወን፡ ዓመት መጸ ህዝበን ብሰንኪ ድርቂ ረዲኤት ምሕታት ከም ሃገራዊ ኣጀንድኤን ገረንኦ ንዕዘብ።
እቲ ክሕተትን ክምለስን ዘለዎ ሕቶ ኣብ ኤርትራ ድርቂ ኣይክሰትን ድዩ? መልሱ ይኽሰት እምበር። ስለምንታይ ድኣ ረዲኤት ኣይሕተትን? ጥሜት ስለ ዘየለ። ብኸመይ? መንግስቲ ኤርትራ ንኹሉ እንተታት ኣቐዲሙ ተዳልዩሉ ስለ ዝጸንሕ፡ ካብቶም ቀንዲ መደባቱ ሓደ ውሕስነት መግቢ ምርግጋጽ ስለ ዝኾነ ቀዳምነት ሂቡዩ ዝሰርሓሉ። ጥብ ዝበለት ማይ ትተዓቀብ ክብል ከሎ ኣቀዲሙ ንኩነታት ዝናብ ኣብ ሃገርና ስለ ዝፈልጦን ዘጽንዖን ። ብኡ መሰረት ኣብ መላእ ሃገር ዓበይትን ነኣሽቱን ዲጋታት፡ ሓጽብታት፡ ከትርታትን ዛላታት ዘዋደደን ዘዋድድ ዘሎን። እዚ ክልተ ኣብነት ንማሕበራዊ ጉዳይ ዘመልክት ኣብነታት እዩ።
2ይ) ኣብነት
ንድሕነት ሃገር ዝምልከት እዩ። ህዝባዊ ግንባር ንመላእ ኤርትራ ነጻ ኣውጺኤ’የ ኢሉ ኮፍ ክብል ኣይመረጽን። ኣብ ሓሳቡ’ውን ዝነበረ ኣይመስለንን። ምኽንያቱ ብርዲኢተይን ኩውንነት ዝመስከሮን እቲ ብድሕሪ ነጻነት ዘጋጠመ ተጻብኦታት እኹል ኣብነት’ዩ ። ህዝባዊ ግንባር ነቶም ድሕሪ ነጻነት ዝተኸስቱ ጠንቅታት ድዩ ወይስ ካልኦት ብዘየገድስ ገለ ከጋጥም ከም ዝኽእል ዝተገንዘበ’ዩ ኔሩ። ምኽንያቱ ኣብ ናይ ሰላሳ ዓመት ተሞኩሮ ብረታዊ ቃልስን ቅድሚኡ ዓመታት ዝነበሩ ተጻብኦታት ድሕሪ ነጻነት ክበልዩ እዮም ዝብል ሓሳብ ኣይነበሮን። ካብቲ ብዙሕ ምኽንያታት፡ ሓደ ስሕበት ኣቀማምጣ መሬት ኤርትራ ምስ ባሕራ፥ ካልኣይ መርገጽ ህዝባዊ ግንባር ንፍትሒ፡ ሳልሳይ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ዝነበራ ሃገራት ነጻነተን ክወሃባ ከለዋ ኤርትራ ተነፊጉዋ። ህ/ግንባር ንኹሉ ሕሉፍ ታሪኽን ተሞኩሮን ኣዳቒቑ ስለ ዝፈለጠ ረፈረንዶም ክግበር ዝወሰነ። ኣብቲ ሽዑ ብቕልጽምና ዘምጻእናያ ነጻነት ረፈረዶም ኣየድልን ኢልና ዘዕዘምዘምና ብዙሓት ኢና ኔርና። ንሱ ሓሊፉ ወተሃደራዊ ትምህርቲ ክቕጽል መደበር ኣብ ሳዋ ይመስረት ኣብ ዝተባህለሉ እዋን፡ ህዝባዊ ግንባር ዓቢዱ፡ ኣብ ሳሕል ዘሎዶ መሲሉዎ ዝብል መረረታትን ምኹናናትን ሰፊሕን ብዙሕን ከም ዝነበረ ዝርሳዕ ኣይመስለንን።
ነዚ ዝተጠቕሰ ኣብነታትን ፍርኡን ኣጠቓሊልና ክንርእዮ ከሎና፡ ዝነጠበት ማይ እንተዘይትዕቀብ፡ ንጽንኩር ግዜ እኽሊ እንተዘይክጸዘን፡ መስርዕና ኣብ ረዲኤ እሞኽኣ ኣብ መወዳእታ መስርዕ ምኾነ። ዕድመ ንመራሕትና ለማኖ ንከይንኸውን ዝገበሩና። ብውዕዩ ረፈረንዶም እንተዘይግበር ኔሩ፡ ሎሚ ምስዚ ንርእዮ ዘሎና ወለቕ ዘለቕን፡ ኤርትራ ተወሊደላ እንበር መቦቆለይ ትግራዋይ እየ ዝብል ተጻብኢታ፡ ክሕደት ናይቶም ዝዋግኡን ዘዋግኡን ዝነበሩ ዝፍጽምዎ ዘለዉ ገበን፡ ንናይ ሕጂ መኸተና ክሳብ ክንደይ ከሸግር ክምዝኽእል ዝርድኣና መስለኒ። መደበር ሳዋ ክትምስረት ከላ ወይጉድ! ህዝባዊ ግንባር ይሓልም ኣሎ፡ ሃገር ነጻ ወጺኣባ በሎዎም ይበሃል ከምዘይነበረ፥ 1998 ወራር ወያነ ምስ ተበገሰ ደቂ ሳዋ እንተዘይነብሩን እንተዘይነብራን እቲ ንሰላሳ ዓመታት ተዋጊኡ፡ ሰንኪሉ ደኺሙ ሽግርና ተወዲኡ ኢሉ ኣብ ምዝናይ ዝነበረን፡ ከሳብ ክንደይ ሓያል ብድሆ ምኾኖ ጥራሕ ዘይኮነስ ምበድሆዶ? ኢልካ ዘሕትት’ዩ።
እዞም ሎሚ ብዑሱብነት ዝፍለጡ ዘለዉ ከድዓት ንምስረታ ሳዋ ኣትሪሮም ዝቋወሙ ዝነበሩ፡ ኣብ እዋን ውግእ ዶብ ምስ ወያነ ኮይኖም ንምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ባረዩ ኢሰያስ ክጠፍኡ ኣለዎም ዝብሉ መሳሰይቲ ህወሓት፡ ሕጂ ከኣ ህዝቢ ኣምሓራን ዓፋርን ብጁንታ እናተቐጥቀጠ ከሎ ኣብ ጎና ኮይኖም ዝድግፍዋ ዘለዉ፡ ኤርትራ ይትረፍ ኢትዮጵያ ኣይክርእዩዋን እዮም።
ደቂ ኤረይ ኣብታ ኣርእስተይ ክምለስ ከም ንኹሉ እንተታት ተዳሊኻ ምጽናሕ ዝመስልዎ የለን እሞ ሃገርና ተጠማቲት፡ መርገጽና ንውጹዓት ዝውክል፡ ሓድነትና ተሪርር፡ ተሞኩሮና ሃብታም፡ መራሕትናን ሰራዊትናን ዉፉያት፡ ህዝብና ጽኑዕ ካብኮነ፡ ጸላእትና ደቂሶም ከምዘይሓድሩ ሚእቲ ብሚእቲ ርጉጽ ስለ ዝኾነ፡ ሃገራዊ ድሕነትና ዝለዓለ ጥንቃቐ ስለ ዘድልዮ፡ ውግእ ምምናይ ዘይኮነስ ካብ ተመኩሮ ዝወለዶ ክውንነት ተበጊሰ ኩሉና ኤርትራውያን ኣበየናይ ሃገር ንነብር ኣሎና ብዘየገድስ፡ ወተሃደራዊ ኣፍልጦ ዝነበረና/ነበረን ኣፍልጠና ከነሔድስ፡ ዘይነበረና ስልጠና ክንወስድ ኣብ ዝድለየሉ እዋን ድሉዋት ኮይና ክንጸንሕ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኮይኑ ይስምዓኒ። ከም ሃገርን ህዝብን ነጻ ክንነብር እንተድኣ ኮይንና ክወረና ንዝመጽእ ሓይሊ ናይ ምምካት ዓቕምና ብቁዓት ኮይንና ኣብ ጎኒ ሰራዊትና ተሰሊፍና ጸላእትና ክንምክት ጉቡእና ጥራሕ ዘይኮነስ ከም ዜጋታት ግደታዊ ሓላፍነትና እዩ። ግዚኡን ዓይነቱን ንዝምልከቶም ይግደፍ። “ንዝኾነ እዋን ተዳሊና ክንጸንሕ ምሕሳብ ዘድልዮ ኮይኑ ኣይስምዓንን። እቲ ክፍኣት ጸላእትና መዓስን፡ ብኽንደይ ሰራዊትን ከምዘበግስዎ ናቶም ኣጀንዳ ስለ ዝኾነ ክንፈልጦ ኣጸጋሚ’ዩ።
መተሓሳሰቢ፡ ኣብ ሃገር ዘሎ ህዝብና ኣብኡ ኣሎ። ጽሑፈይ ብቕንዱ ናብ ወጻኢ ንነብር ኤርትራዊያን ፈተውቲ ሃገርና ዘተኮረ ኮይኑ፡ ኣነ ሃገረይ ልዕላውነታ ምስ ትድፈር ግደይ እንታይ’ዩ ኢሉ ንዝሓስብ እቲ መልሲ ንጹር’ዩ። ክከላኸለላ ኣሎኒ ስለ ዝኾነ ወተሃደራዊ ኣፍልጦ ክህልወና ኣለዎ።
ክብርን ነባሪ ዝኽርን ንሰማእታትና!
ሞሳ ንምክልኻል ሓይልታትና!
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ ህዝብና!
ገብረንጉስ መስመር።
18 ለካቲት 2022
