Page 1 of 1
ሌላ . . . ሕሳብ ንግበር . . . "መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ፡ ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!"
Posted: 23 May 2023, 03:59
by Meleket
ደራሲ ግጥሚ "ሕሳብ ንግበር" ዚብል ርእሲ ዝሃባ፡ ንሕና ኤርትራውያን ደያኑ ማኣከልን መስመርን ድማ "መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ፡ ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!" ዝብላ መሰጥቲ ቃላት እናስተንተንና፡ እነሆ በረኸት ካብቶም ብሩኻት ዝፈልፈለ ሓቀኛ ኤርትራዊ ግጥሚ፡ ንደለይቲ ጥበብ ፈዪ ኣቢልናልኩም ኣሎና። 
ሕሳብ ንግበር
ነብርሃም፡
ኪዳን ኣትዩሉ’ ዝጊ
ኪባርኾ ብኃድጊ
ናይ ሓርነት ሕጊ
5 ምስ ሰፊሕ ምድሪ
ተጸቢዩ ንፈጣሪ
ተባሪኹ ብበዂሪ፡
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
10 ንሙሴ፡
ናይ ወለዶታት ዕምሪ
ኬውጽእ ካብ ነውሪ
ኣልዒሉ ካብ ምስሪ
ካብ ናይ ፈርዖን ቀጽሪ
15 ንውጹዕ ዚዘሪ
ብምስሊ ቁጥቋጥ ጓህሪ
ተቐቢሉ ኅድሪ
ዓሊሙ ትኅዞ በትሪ
ነእላፍ መሳገሪ
20 መጐት ምስ ንጉሥ ምስሪ
“ወስታኻ ሕቖ መስበሪ
ወስታይ ጨዳድ ባሕሪ
ኪኾን መሳገሪ
ናብታ ሓራ-ምድሪ”።
25 መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
ንሕና’ኸ፧
እስከ ንመልከቶ
ሓራ-ምድሪ ዝሃበቶ
30 ሽላን ጥዑም ሽቶ
ምስ መዝሙር ባሬቶ
ዓኾኻይ ዓኾኻይ
ቁራዕ ሓምሊ ውፃእ
ገዓት ጠስሚ እቶ!
35 ባሩድ ብረት ውፃእ
ብርዒ ብራና እቶ!
ቀለም ደም ንዕገቶ
ከም ናይ ለኻኺቶ
እዝንና ኣይንለኲቶ
40 "ሓደ ኸለና ሠለስተ"
ዚበሉና ሥላሴ
ኣይንምቀል ታቦቶም
ኣባይና የንከርትቶ!
የግዳስ ብኣብነቶም
45 ብኣሠሮም ንፋቶ
ሓደ ሃገር ከለናስ
ሠለስተ (መሬት-ሕዝቢ-ሕጊ)
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
50
ንሕና’ወ፡
ሓራ-ምድሪ ካብ እንኅዞ
ጌርና ነዊኅ ጉዕዞ
ገና ግን ንቕንዞ
ብዕሙት ተኣዝዞ
55 ረሃጽ-ደም ነውሕዞ
መሲሎም ብጥንቲ፣
“ጸማም ደርፉ ሓንቲ”
“ዛዚምናዮ” ወቕቲ
“ሕጂ’ኸ ናበይ በሉዎ፧”
60 ብሓደ መቓንይቲ
ፍኖት መኣመቲ
ናብ ፀሓይ ምልእቲ . . . .።
ኅቡር ኢድ ይዕንትር
ጥሙር ድርቂ፣ ይኹስትር፡
65 እሙን ኃው ይሰትር፡
ሓጺር ሻፎ ኣባትር፡
ኣድሊውና እንዓትር፡
ሕቖ መን ክንመትር፧
ንውጠጥ ንብል "ግትር"፧
70 ’ታይ ውዲት ክንጽሕትር፧
ኣምዑት መን ክንኩምትር፧
ኣታ ንኡስ ለይለይ፡
ብደም ንደላለ(ይ)
ብሓደ እግሪ ጠለይ
75 ነዊኅ ነይንሳለ(ይ)!
ርኂቕካ ካብ መለይ
ናፊቐ'’ንድኣለይ
“(ጐዲሉ መኣደይ) ብምባለይ
ክሳዕ ዝሓልፈለይ
80 ዓቲረ ብርለይ
ጢን-ጽሩር ዘይኣመለይ!”
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
እሞ’ኸ፡
ሕጂ’ንታይ ይገበር፧
85 ሓድነት ኪበራበር፥
ቀፎ ሓቂ ኪብርበር፡
ከይንብል ደንበርበር፡
ሓድሕድ ክንከባበር፡
ውዲት ኣባይ ኪስበር፡
90 ሃሰስ ንግደፍ ኣበር፡
ለቕሊቕና ውሽጢ መቓብር፥
ኣይነጸብቕ ደጋዊ ገበር።
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
95 ድላይና፡
ጽላት-ሕጊ ሠረገላ፡
ሠረታ ደም ማሕላ፡
ቆጽሊ’ውሊዕ ኣብ ባላ፡
ሓራ-ሕዝቢ ኪተኽላ፡
100 ብማዕረ ዚነብሩላ፡
ሓራ ሃገር ኪጽንበላ፡
ኣብ ዳዕሮ ጽላላ፡
ዕዮ ዝተጀመረ፡
ብዕጡቓት ስረ፡
105 ዕላማኦም ዚተረረ፡
እወ ከም እምኒ ዓረ፡
ኪበጽሕ ናብ ፍረ፡
ነቓዕና ኺዕረ፡
110 ትሒትና ብማዕረ፡
ኢሂን-ምሂን ብእብረ፡
ምስ ቡን ዝሓረረ፡
ምኃሸና ነበረ።
ኣንፈትና፡
115 ክንተኻኸል ብመሥርዕ፡
ጥዋፍ ዝኽሪ ክንውልዕ፡
ሓንቲ ሕምባሻ ኽንበልዕ፡
ሰስላምና ኽንሰልዕ፡
ኣእዳውና ኸይምንኲስ፡
120 ከይንስእን ምርኩስ፡
ጸጉርና ኸይፈኩስ፡
ናይ ፋልማይ ሰውራ፡
ተረከብቲ ኃደራ፡
ዘይኮነ ንፈኸራ፡
125 ኩሉ ዚምስክራ፡
እወ በብዙራ፡
ምዑታት እሳተ ጐመራ፡
ንሹም ሰብ ጽሩራ።
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
130 ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ
እዘን ሠለስተ በብተራ
ብንጹር ምስተሰመራ
133 ሽዑ’ዩ ምልኣት ፀሓይ ጩራ።
[ካብ ግጥምታት 'ሌላ' ብተ.ሚ.ኣ.]
ብርዕኻ የሰስኖ፡ ብሩኽ ወዲ ብሩኻት ቢልና መሪቕናካ ኣሎና፡ ንሕና ኤርትራውያን ደያኑ ማእከልን መስመርን፡ ብኤርትራዊ ጭዉነት ሓበንን ፍናንን።
Re: ሌላ . . . ሕሳብ ንግበር . . . "መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ፡ ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!"
Posted: 23 May 2023, 04:50
by Meleket
ሌላ
ስምካ፡ እንተጸውዑኻስ ኣቤትዶ በሃሊ፧
ስምካ፡ ስም-ቦታ-ድዩ፡ ነጋድያን መውዓሊ፧
ስምካ፡ ስም-ጻድቃን-ድዩ፡ ሕማቕ-ፋል ከልካሊ፧
ስምካ፡ ስም-ሥልጣን-ድዩ፧ "ገዛኢ፡ ዓብላሊ"፧
'ንታይ'ዩ ናትካ ምስሊ፧ ክፈልጠካ'ደሊ። 5
ድራርካ: ናይ ገደና-ድዩ ሓምሊ፡ ዘይጓዳእ ቆጽሊ፧
ጉምቦ-ዕፉን ኣብ መጋርያ በሳሊ፡ ንፍቕሪ መደልደሊ፧
ወይስ ስገም ብቚሊ፡ ነምዑት መቃጸሊ፡ ንጥዑይ መጸለሊ፡
መኒኻ፧ ንገረኒ፡ ዝኅሸኒ ኸለሊ።
መኣድኻ: ብኅብረትዶ ተኻፋሊ፡ ንጥሙይ ዓንጋሊ፧ 10
ወይስ ብጻይ ዘይትደሊ፡ ንመዓስ፧ መዋህለሊ፧
መኒኻ፧ ንገረኒ፡ ዝኅሸኒ ኸለሊ
ብኣጋይ ክስኽትት ጻሕሊ፡ ጥሜተይ መዝሓሊ።
ቤትካ፡ ጋሻዶ ተቐባሊ፡ ብ"መርሓባ"መጽለሊ፧
ወይስ ዓጺኻ-ኾብላሊ፡ ብ"የለኹን!"መሽካዕለሊ 15
ኣፍደጌኻ ብሣዕሪ-ዚሽፈን-ብኣውሊ፧
መኒኻ፧ ንገረኒ፡ ዝኅሸኒ ኸለሊ።
ጠባይካ: ለባምዶ መስተውዓሊ፡ ኣብ ሓቂ ደው በሃሊ፧
ወይስ ውዑይ ገንፋሊ፡ ብሓሶት መምሰሊ
መኒኻ፧ ንገረኒ፡ ዝኅሸኒ ኸለሊ 20
ኣሠርካ ኽደሊ፡ ሓደው ካባኻ መኸወሊ።
ንፋስካ፡ ሙቐት ድዩ ዛሕሊ፡ ዝኽደኖ ኽፈሊ
ጋቢ ድርብ-ፈትሊ፡ ወይ ኲታ ተነጻሊ፡
ሰፈርካ: 'ቲ'መኅደሪ መውዓሊ፡ ታሕቲ ድዩ ላዕሊ
ብስጒሚ ኸሳሊ፡ ወይ-ክሰርር በቕሊ። 25
ኣእዳውካ: ወትሩ ዝርጉሕ፡ ለጋስ-ድዩ ዓዳሊ፧
ወይስ ዘይቀፎኡ-ገምጣሊ፡ ዘይስላሙ-መንጣሊ፡
ኣዕሲብካ ደም-ተጒስዖም ብዘይ ምቕሊ
መኒኻ፧ ንገረኒ፡ ዝኅሸኒ ኸለሊ
ፍርድኻ: ኲርንዒት እትጠዊ፡ ብቕልጽም-ብኃይሊ፡ 30
ወይስ ብፍታው "ሕራይ” 'ተብል፡ ብጥበብ-ብዓቕሊ
መኒኻ፧ ንገረኒ፡ ዝኅሸኒ ኸለሊ
ፈጽ-ክብል ከም-ሃላሊ፡ ወይ ተምበርኪኸ-ኽጽሊ
ሕግኻ፣ እተቐለመ ብኹሕሊ፥ ‘ታ-ኽወፆ ምስሊ
ግ-ና-ብ'ዕጹው ከብሒ፡ ብዘይ-ሓደ ገንጻሊ 35
ወይስ “እህን” በሃሊ፡ መርትዖ መዋህለሊ፥
ብዘይ “ታሕቲ-ላዕሊ”፥ ብማዕረ እትኣሊ
ባይቶኻ፡ በያ'በያ-ትፈላሊ፡ ፈዳይ ሕነ ተበቃሊ፡
ከም ድሙ-ታኺስካ ፡ ነንጭዋ መዳህለሊ
ወይስ ንእሾኽ ተኾርባ፡ ነቒስካ-'ትኣሊ 40
እትፍውስ ምሩጽ-ቆጽሊ፡ እተላግብ ምሩጽ-ፈትሊ
ጽቡቕ ሌላ! 42
[ካብ ግጥምታት 'ሌላ' ብተ.ሚ.ኣ.]
ጥዑም ጥዑም ጥዑም!
Re: ሌላ . . . ሕሳብ ንግበር . . . "መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ፡ ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!"
Posted: 26 May 2023, 10:33
by Meleket
ገጣማይ ብግጥሙ ንዝፈጠረልና "ተነሽጦ" ንምግላጽ ቃላት ይሓጽረና!
Meleket wrote: ↑23 May 2023, 03:59
ደራሲ ግጥሚ "ሕሳብ ንግበር" ዚብል ርእሲ ዝሃባ፡ ንሕና ኤርትራውያን ደያኑ ማኣከልን መስመርን ድማ "መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ፡ ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!" ዝብላ መሰጥቲ ቃላት እናስተንተንና፡ እነሆ በረኸት ካብቶም ብሩኻት ዝፈልፈለ ሓቀኛ ኤርትራዊ ግጥሚ፡ ንደለይቲ ጥበብ ፈዪ ኣቢልናልኩም ኣሎና።
ሕሳብ ንግበር
ነብርሃም፡
ኪዳን ኣትዩሉ’ ዝጊ
ኪባርኾ ብኃድጊ
ናይ ሓርነት ሕጊ
5 ምስ ሰፊሕ ምድሪ
ተጸቢዩ ንፈጣሪ
ተባሪኹ ብበዂሪ፡
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
10 ንሙሴ፡
ናይ ወለዶታት ዕምሪ
ኬውጽእ ካብ ነውሪ
ኣልዒሉ ካብ ምስሪ
ካብ ናይ ፈርዖን ቀጽሪ
15 ንውጹዕ ዚዘሪ
ብምስሊ ቁጥቋጥ ጓህሪ
ተቐቢሉ ኅድሪ
ዓሊሙ ትኅዞ በትሪ
ነእላፍ መሳገሪ
20 መጐት ምስ ንጉሥ ምስሪ
“ወስታኻ ሕቖ መስበሪ
ወስታይ ጨዳድ ባሕሪ
ኪኾን መሳገሪ
ናብታ ሓራ-ምድሪ”።
25 መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
ንሕና’ኸ፧
እስከ ንመልከቶ
ሓራ-ምድሪ ዝሃበቶ
30 ሽላን ጥዑም ሽቶ
ምስ መዝሙር ባሬቶ
ዓኾኻይ ዓኾኻይ
ቁራዕ ሓምሊ ውፃእ
ገዓት ጠስሚ እቶ!
35 ባሩድ ብረት ውፃእ
ብርዒ ብራና እቶ!
ቀለም ደም ንዕገቶ
ከም ናይ ለኻኺቶ
እዝንና ኣይንለኲቶ
40 "ሓደ ኸለና ሠለስተ"
ዚበሉና ሥላሴ
ኣይንምቀል ታቦቶም
ኣባይና የንከርትቶ!
የግዳስ ብኣብነቶም
45 ብኣሠሮም ንፋቶ
ሓደ ሃገር ከለናስ
ሠለስተ (መሬት-ሕዝቢ-ሕጊ)
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
50
ንሕና’ወ፡
ሓራ-ምድሪ ካብ እንኅዞ
ጌርና ነዊኅ ጉዕዞ
ገና ግን ንቕንዞ
ብዕሙት ተኣዝዞ
55 ረሃጽ-ደም ነውሕዞ
መሲሎም ብጥንቲ፣
“ጸማም ደርፉ ሓንቲ”
“ዛዚምናዮ” ወቕቲ
“ሕጂ’ኸ ናበይ በሉዎ፧”
60 ብሓደ መቓንይቲ
ፍኖት መኣመቲ
ናብ ፀሓይ ምልእቲ . . . .።
ኅቡር ኢድ ይዕንትር
ጥሙር ድርቂ፣ ይኹስትር፡
65 እሙን ኃው ይሰትር፡
ሓጺር ሻፎ ኣባትር፡
ኣድሊውና እንዓትር፡
ሕቖ መን ክንመትር፧
ንውጠጥ ንብል "ግትር"፧
70 ’ታይ ውዲት ክንጽሕትር፧
ኣምዑት መን ክንኩምትር፧
ኣታ ንኡስ ለይለይ፡
ብደም ንደላለ(ይ)
ብሓደ እግሪ ጠለይ
75 ነዊኅ ነይንሳለ(ይ)!
ርኂቕካ ካብ መለይ
ናፊቐ'’ንድኣለይ
“(ጐዲሉ መኣደይ) ብምባለይ
ክሳዕ ዝሓልፈለይ
80 ዓቲረ ብርለይ
ጢን-ጽሩር ዘይኣመለይ!”
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
እሞ’ኸ፡
ሕጂ’ንታይ ይገበር፧
85 ሓድነት ኪበራበር፥
ቀፎ ሓቂ ኪብርበር፡
ከይንብል ደንበርበር፡
ሓድሕድ ክንከባበር፡
ውዲት ኣባይ ኪስበር፡
90 ሃሰስ ንግደፍ ኣበር፡
ለቕሊቕና ውሽጢ መቓብር፥
ኣይነጸብቕ ደጋዊ ገበር።
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ!
95 ድላይና፡
ጽላት-ሕጊ ሠረገላ፡
ሠረታ ደም ማሕላ፡
ቆጽሊ’ውሊዕ ኣብ ባላ፡
ሓራ-ሕዝቢ ኪተኽላ፡
100 ብማዕረ ዚነብሩላ፡
ሓራ ሃገር ኪጽንበላ፡
ኣብ ዳዕሮ ጽላላ፡
ዕዮ ዝተጀመረ፡
ብዕጡቓት ስረ፡
105 ዕላማኦም ዚተረረ፡
እወ ከም እምኒ ዓረ፡
ኪበጽሕ ናብ ፍረ፡
ነቓዕና ኺዕረ፡
110 ትሒትና ብማዕረ፡
ኢሂን-ምሂን ብእብረ፡
ምስ ቡን ዝሓረረ፡
ምኃሸና ነበረ።
ኣንፈትና፡
115 ክንተኻኸል ብመሥርዕ፡
ጥዋፍ ዝኽሪ ክንውልዕ፡
ሓንቲ ሕምባሻ ኽንበልዕ፡
ሰስላምና ኽንሰልዕ፡
ኣእዳውና ኸይምንኲስ፡
120 ከይንስእን ምርኩስ፡
ጸጉርና ኸይፈኩስ፡
ናይ ፋልማይ ሰውራ፡
ተረከብቲ ኃደራ፡
ዘይኮነ ንፈኸራ፡
125 ኩሉ ዚምስክራ፡
እወ በብዙራ፡
ምዑታት እሳተ ጐመራ፡
ንሹም ሰብ ጽሩራ።
መሬትን ሕዝብን ሕግን ይገብራ
130 ንፍቅርቲ ሃገረይ ሓራ
እዘን ሠለስተ በብተራ
ብንጹር ምስተሰመራ
133 ሽዑ’ዩ ምልኣት ፀሓይ ጩራ።
[ካብ ግጥምታት 'ሌላ' ብተ.ሚ.ኣ.]
ብርዕኻ የሰስኖ፡ ብሩኽ ወዲ ብሩኻት ቢልና መሪቕናካ ኣሎና፡ ንሕና ኤርትራውያን ደያኑ ማእከልን መስመርን፡ ብኤርትራዊ ጭዉነት ሓበንን ፍናንን።