'ልፍንታዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ በቲ ክሳብ ሎሚ መዓልቲ ከካይዶ ዝጸንሐ ስርሒት፣ ክሳብ ኮረም (ልክዕ ንምዃን፣ ኣብ ጣቢያ ስምረት ጥቓ መኾኒ በጺሑ ደዉ ኢሉ ኣሎ)
እዚ ውሳኔ ኣዝዩ ኣገዳስን እዋናውን እዩ።
ስለምንታይ?
1. ከምዝፍለጥ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኲነታት ትግራይ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ፣ ብሰብ ጸቢብ ረብሓ መንግስታት ኣሜሪካን ገለ ሃገራት ኤውሮጳን ከቢድ ዲፕሎማሲያዊን ቁጠባዊን ጸቕጢ ከጋጥሞ ጸኒሑን ኣሎን። ነዚ ዲፕሎማሲያዊን ቁጠባዊን ጸቕጢ ምኽንያት ንምስኣን ኢሉ ዝወሰዶ ውሳነ እዩ።
2. ጁንታ ትግራይ፣ ተደናጋጽነት ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ንምርካብ፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ዝቐተሎም ሰላማዊያን ተጋሩ ኢሉ ንዓለም ንኸደናግር፣ ኣዝዩ ብዙሕ ሬሳታት ሰራዊቱ ካብ ክልል ኣምሓራን ዓፈርን ናብ ክልል ትግራይ ኣግዒዙ ኣብኡ ቀቢርዎም ኣሎ። ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ትግራይ ምስ ዝኣቱ፣ ጃምላዊ ህልቂት (genocide) ፈጺሙ ኢሉ ንምኽሳስ ከሎ ጌና ዝገበሮ ምድላዋት እዩ። ጁንታ ትግራይ፣ ነዚ ክብል እንድሕር ኮይኑ፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ክኣቱ ኣለዎ።
3. ከም'ቲ ባዕላቶም ተጋሩ ዝብልዎ ዘለዉ፣ ክሳብ ሕጂ ብዝተኻየደ ደማዊ ኲናት፣ ልዕሊ 900,000 ዕስለ ኣንበጣ ትግራዋይ ተቐዚፉ ኣሎ። ህዝቢ ትግራይ ካብ ሕጂ ጀሚሩ፣ መጠን ህልቂት ደቁ ክፈልጥ ጀሚሩ ኣሎ። ህዝቢ ትግራይ፣ ካብ'ዚ ህልቂት ናይ ደቅና እንታይ ኢና ከሲብና፣ እንታይ ኢና ረቢሕና ዝብል ሕቶታት ከቕርብ ጀሚሩ ኣሎ። እዚ ሕቶ ናይ ህዝቢ ትግራይ፣ ናይ ጸለውቲ ፖለቲከኛታት ተጋሩ ተወሲኽዎ ብቐሊሉ ዘይምለስ ከቢድ ሕቶ እንዳኾነ ይመጽእ ኣሎ። ህዝቢ ትግራይ ብርጉእ ኣእምሮ ከም'ዚ ኢሉ ብምልኣት ንኽሓስብ ግን ዝተወሰነ ድምጺ ጠያይት ዘይሰምዓሉ፣ ካብ ኲናት ናጻ ዝኾነ፣ ናይ ጽሞናን ኣስተንትኖን ጊዜ (silence and contemplation time) ከድልዮ ግድን እዩ።
4. እቲ ጁንታ ትግራይ፣ ካብ ጎንደር ሰሪቑ ዝጠረሮ ሰፊሕ መሬት ወልቃይት፣ ጠገዴ፣ ቃብቲያ ሑሞራ፣ ጠለምት፣ ከምኡ'ውን ካብ ወሎ ዝሰረቖ ሰፊሕን ልሙዕን መሬት ራያ ተመንዚዑ፣ ትግራይ ክፍለ ሃገር፣ ዙርያ ምላሽ፣ 360° መእተዊን መውጽእን ዘይብላ ተኸቢባ ኣላ። ብሰንኪ'ዚ ድማ ኣብ ክልል ትግራይ ሰፍ ዘይብል፣ ወተሃደራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ማሕበራዊን ስነ-ኣእምሮኣዊን ጸገማት ተፈጢሩ ኣሎ። ትግራይ፣ ብዘይ መሬት ወልቃይትን ራያን ልክዕ ከም'ታ መልክዕን ውሕልነትን ዘይብላ፣ ንሓዳርን ቁምነገርን ዝብህጋ ዝሰኣነት፣ ዕድል ዘይገበረት መበለት ኮይና ተሪፋ ኣላ። እዚ ማለት ድማ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ናብ ትግራይ ምእታዉ ከየድለዮ፣ ብቑጠባ ጥራይ ብምሕናቕ፣ ብቐሊሉ ዝደልዮ ክገብር ይኽእል እዩ።
5. በዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ኣጋጢሙ ዘሎን ብተጋሩ ፈጺሙ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ናይ ውርደት ስዕረት፣ ኣብ ሞንጎ ኣክቲቪስቲ ተጋሩ፣ ፖለቲከኛታት ተጋሩ ሕድሕድ ምውንጃል ተጀሚሩ ኣሎ። እዚ ድማ ኣብ ድሕሪ ውግእ፣ ንስዕረት ስዒቡ ዘጋጥም (post conflict crisis) ተባሂሉ ዝግለጽ እዩ። እዚ ሓድሕድ ምውንጃል፣ ምስ ጊዜ ናብ ዝለዓለ ጠርዙ ዓሪጉ፣ ኣብ መሬት ትግራይ፣ ዝተፈላለየ ኣጀንዳታትን ረብሓታትን ዝለዎም ዕጡቓት ጉጅለታት ንኽፍጠሩ ባይታ ዝፈጥር እዩ። እዞም ብጎይቶት ኲናት (War lords) ዝምርሑ ዕጡቓት ጉጅለታት፣ ኣብ ፖለቲካ ትግራይ ተዓዊቶም ዓብለልቲ ኮይኖም ንኽወጹ፣ ደገፍ ናይ ኣብ ጉዳይ ትግራይ ረብሓ ዘለዎም ዝተፈላለዩ ዘቤታዊያንን ዞባዊያን ሓይልታትን ክደልዩ ክግደዱ እዮም። ኣብ'ዚ ኩነት፣ ተራ መንግስቲ ኤርትራ ወሳኒ ረቋሒ እዩ።
6. ንኣስታት 20 ዓመት፣ ምስ ሻዕቢያ ኣብ ኲናት ስለዘለና ብዝብል ምኽኒት፣ ኣብ ቃልዕን ኣብ ብዙሕ ምስጢራውያን ቦታታትን፣ እልቢ ዘይብሉ ኣጽዋር ኢትዮጵያ ኣብ መሬት ትግራይ ተኸዚኑ እዩ ኔሩ።
ዝበዝሕ ክፋል ናይ'ዚ ኣጽዋር፣ ኣብ ኢድ መንግስቲ ኤርትራን መንግስቲ ኢትዮጵያን ይእቶ ደኣ'ምበር፣ ብዝሒ ዘለዎ ፈኮስቲን ማእከላይን ብረታት ኣብ ትግራይ ፋሕ ኢሉ እዩ ተሪፉ። እዚ ኣጽዋር፣ ዋላ'ኳ ንግዚኡ TDF ብዝተጠመቐ ዕስለ ኣንበጣ ሰራዊት ይወነን፣ እቲ ሓቂ ግን ኣብ ኢድ ብዛዕባ ኲናትን ሳዕቤናቱን ዘይርድኡ፣ ሓላፍነት ዘይስምዖም ባጋሚዶታት መንእሰያት እዩ ኣትዩ ዘሎ።
እዞም ብዝሖም ብዘየገድስ፣ ኣብ መሬት ትግራይ ተኣኻኺቦም ዘለዉ፣ ኣብ ክልላት ኣምሓራን ዓፈርን ተሞክሮ ስርቂ፣ ዝምታ፣ ዓመጽ ደቂ ኣንስትዮን ልዕሊ ኩሉ ድማ ቅትለት ሲቪላውያን ዜጋታት ዘጥረዩ ዕጡቓት ተጋሩ መንእስያት፣ ኣብ መሬት ትግራይ ኣትዮም ዲሲፒሊን ክህልዎም ትጽቢት ምግባር የዋህነት እዩ ዝኸውን። ኣብ ትግራይ ስራሕን ሽቕለትን የለን። ምንቅስቓስ ቁጠባ የለን። ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ እሱራት ተፈንዮም እዮም። ብሰንኪ እዚ ድማ ትግራይ፣ መሬት ሽፍትነት፣ ዝምታን ቅትለትን ክትከውን እያ። እዚ ከጋጥም ከሎ፣ ህዝቢ ትግራይ ንህላወ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክናፍቕን ይቅረ በልለይ ዓደይ ኢትዮጵያ እንዳበለ ክናሳሕን ክግደድ እዩ።
ናብ ታሪኽ ምልስ ኢልና ምስ እንርኢ እዉን፣ ብድሕሪ ሞት ትግራዋይ ሃጸይ ዮሃንስ ንጉሰ ነገስት ዘኢትዮጵያ፣ ትግራይ መላኺ ብዘይብሉ፣ ብንሓድሕዶም ብዝዋግኡን ዝቃተሉን ሸፋቱ ክበሃሉ ብዝኽእሉ መሳፍንቲ እያ ተጎቢኣ ኔራ። ብሰንኪ እዚ ድማ፣ ህዝቢ ትግራይ ንልዕሊ ሚእቲ ዓመት ከቢድ፣ ዘስካሕክሕ ሕሰምን ድኽነትን እዩ ከሕልፍ ተገዲዱ።
7. እቲ ካልእ ህዝቢ ኢትዮጵያ እዉን ደቁ ኣብ መሬት ትግራይ ከይዶም ንዘየመስግኖም ህዝቢ ትግራይ ክብሉ ኮንቱ ክሞቱ ፈጺሙ ኣየፍቅድን እዩ። ሰላም ኮይኑ፣ ኲናት ኮይኑ፣ ካብ ትግራይ እንታይ ኢና ክንረብሕ እዩ ዝብል። እትረፍ ዶ ንስለ ትግራይ ኢሎም ደቅና ክሞቱ፣ እቲ ቀደም 'ኳ ቀይሕ ባሕሪ እንዳተባህለ ኣብ ኤርትራ ዝፈሰሰ ደም ደቅና እዉን የጉህየና እዩ በሃላይ እዩ። ሎሚ ህዝቢ ኢትዮጵያ ከም ቀደም ኣይኮነን፣ ጎሪሑን ዘዋጽኦን ዝፈልጥን እዩ። ህዝቢ ኢትዮጵያ politically conscious ኮይኑ እዩ።
8. ኲናት ዝወስዶ መጠን ገንዘብ ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። ብሰንኪ ኲናት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ መዓልታዊ 100,000,000 ብር ከውጽእ ጸኒሑ እዩ። እዚ መጠን ገንዘብ፣ ንኸም ኢትዮጵያ ዝኣመሰለት ድኻ ሃገር እንታይ ማለት ምኻኑ ንምርድኡ ኣየጸግምን እዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ንግዚኡ ኲናት ደዉ ምባሉ፣ ንገዚፍ ክፋል ናይ'ዚ ኣብ ኲናት ዝሃልኽ ዝነበረ መጠን ገንዘብ ኣብ ልምዓታዊ መደባት ንኽውዕሎ ዕድል ዝህቦ እዩ።
ኣብ መወዳእታ፣ እዚ ውሳነ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ከምቲ ኣብ'ቲ መግለጺ ተጠቒሱ ዘሎ ጊዚያዊ ደኣ'ምበር ቀዋሚ ውሳነ ኣይኮነን። ትግራይ ኣካል ኢትዮጵያ ክሳብ ዝኾነት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ የዋጽኣኒ እዩ ኣብ ዝበሎ ነኣሽቱን ገዘፍቲን ወተሃደራዊ ስርሒት ካብ ምክያድ ዝዓግቶ የለን።
