Mereja.Forum

ሓተታ: ሓምለ 9 – ኣብ ሳልሳይ ዓመቱ
EDITORIAL
On Jul 10, 2021

ድሕሪ 20 ዓመታት ኲነት ውግእን ተጻብኦን፡ መራሕቲ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ኣስመራ ዝኸተምዎ ታሪኻዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን፡ ትማሊ 9 ሓምለ ሰለስተ ዓመቱ መሊኡ።

ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣስመራ፡ ሓሙሽተ ኣዕኑድ ነጥቢታት ዝሓዘ ኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ኩነተ-ውግእ ከኽትም ጥራይ ዘይኮነ፡ ክልቲአን ሃገራት – ኣብ ፖለቲካ፡ ጸጥታን ምክልኻልን፡ ቁጠባ፡ ንግዲ፡ ወፍሪ፡ ባህላዊን ማሕበራዊን ዓውድታት ኣብ ተመላላእነትን ውህደትን እተመርኰሰ ኲለንተናዊ ምትሕብባር ክፈጥራ፣ ውሳነ ኮምሽን ዶብ ከተግብራ፣ ኣብ ኩሉ መዳያት ዕብየት፡ ብሽርክነትን ተመላላእነትን ክሰርሓ፣ ሓባራዊ ፕሮጀክትታት ወፍሪ እንተላይ ሓባራዊ ፍሉይ ቁጠባዊ ዞናታት ከማዕብላ፣ ዞባዊን ኣህጉራዊን ሰላምን ጸጥታን ንምውሓስ ብሓባር ክጽዕታ ከምእተበገሳ ዘበሰረ እዩ ነይሩ።

እቲ ተበግሶ፡ ካብ ክልቲአን ሃገራት ሓሊፉ፡ ዞባዊ ጽልዋኡ ቀሊል ኣይነበረን። ደድሕሪ’ዚ ክልተኣዊ ስምምዕ’ዚ፡ መራሕቲ ሃገራት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ኣብ ኣስመራ ተራኺቦም፡ ንኣጠቓላሊ ዞባዊ ምትሕብባር ስሉሳዊ ኣዋጅ ምኽታሞም ይዝከር።

እዚ፡ መራሕቲ መንግስታት ዞባና፡ ናይ ህዝብታቶም ጥቡቕ ጂኦግራፊያዊ፡ ታሪኻዊን ባህላዊን ምትእስሳር፡ ከምኡ’ውን ናይ ሓባር ረብሓታትን መጻኢ ዕድልን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ሃገራዊ ናጽነት፡ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ሓድሕድ ብምክብባር፡ ብሓባር ክሰርሑ ዝወሰድዎ ተበግሶ፡ ነቲ ኣብ ፈለማ 90ታት ምስ ናጽነት ኤርትራ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተቐልቂሉ ዝነበረ’ሞ፡ ብዝተፈላለየ ግሎባዊ ሕሳባት፡ ሰላምን ርግኣትን ናይዚ ዞባ ከም ዓቢ ስግኣት ዝጠመትዎ ዓለማውያን ሓይልታት፡ ንወያነ ብምዕሳብ ዝዀለፍዎ፡ ሰፊሕ ዕላማን ሰናይ ተበግሶን ናብ ቦታኡ ዝመለሰ እዩ።

ከም ዝፍለጥ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ንኣርባዕተ ማእዝናት ዓለምና ኣብ ዘራኽብ ኣዝዩ ስትራተጂያዊ ማያዊ መስመር ዓለምና ዝርከብ፡ ብዙሕ ዝዓይነቱ ባህርያዊ ጸጋታት እተዓደለ፡ ርስቲ ናይ ልዕሊ 200 ሚልዮን ህዝብታት እዩ። ክንዲ-ዝኾነ፡ ኣብ ትሕቲ ውሑስ ሰላም፡ ህዝብታት’ዚ ዞባ፡ ነዚ ገዚፍ ጸጋታቶም ክጥቀምሉ እንተኽኢሎም፡ ከረጋግጽዎ ዝኽእሉ ልምዓትን ምዕባለን፡ ብቐሊል ዝግመት ኣይኮነን። ይኹን’ምበር ቀርኒ ኣፍሪቃ ብምኽንያት ስትራተጂያዊ ኣቀማምጣኡን ጸጋታቱን፡ ማእከል ዓለማዊ ጥሙሓትን ውድድራትን ኮይኑ ብምጽንሑ፡ ህዝብታቱ ምስ ኣኽል-ታርፍ ጸጋታቶም ግዳይ ድሕረትን ሕብረ-ብዙሕ ፖለቲካዊ፡ ጸጥታዊን ሰብኣዊን ቅልውላዋት ኮይኖም ጸኒሖም እዮም።


ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ደድሕሪ ምኽታም ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት፡ ጠንቂ ናይዚ ዕድል ወለዶታት ዘኽሰረ ብድሆታት’ዚ፡ ብቐንዱ ኣብ ዘመነ ዝሑል ኲናትን ድሕሪኡን፡ ብመገዲ መጋበርያ ስርዓታት ዝተሰርሓሉ ግሎባዊ ስትራተጂ ርእሰ-ሓያላን ምዃኑ ጠቒሱ፡ ድሕሪ ነዊሕን ዘሕዘንን ምዕራፋት ታሪኽ፡ ዞባና ናብ ሓድሽ መድረኽ ክሰጋገር ዕድል ዝረኸበ፡ ብቐንዱ ኣብቶም ግዳይ ናይዚ ፖሊሲ’ዚ ዝኾኑ ህዝብታት ኩዂስኰስ ዝጸንሐ ንቕሓት እናበረኸ ስለዝመጸ ምዃኑ ሰፊሕ መረዳእታ ሂቡሉ ነይሩ።


ናይ 9 ሓምለ 2018 ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣስመራ፡ ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን መላእ ህዝብታት ዞባናን ዓቢ ብስራትን ናይ ተስፋ ደወልን እኳ እንተነበረ፡ ኣብቶም ብርዱእ ምኽንያታት፡ ንስለ ጸቢብ ረብሓታት ምርግጋእ ናይዚ ዞባ ዘይደልዩ ወገናት ዝፈጠሮ ስንባደ ቀሊል ኣይነበረን። ነዚ ትስፉው ኣንፈት’ዚ ብኣጋ ንምቑጻይ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ብዝተፈላለየ ሜላታት ዝተሃቀነ ናይ ምሕንኳል ተግባራት፡ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣብ ግብሪ ከይውዕልን ዶባት ከይሕንጸጽን ዝነበረ ዕንቅፋት፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ብግጉይ ቅማረ፡ ንህዝቢ ትግራይ ግዳይ ብምግባር፡ ብመገዲ ጃንዳ ወያነ ዝተፈተነ ፍሹል ወተሃደራዊ ዕንደራ ድሙቕ መርኣያ ናይቲ ውዲት እዩ።

እንተኾነ፡ እቲ ኣብ ህዝብታት ዞባና ተዀስኲሱ ዘሎ ናይ ሰላምን ምትሕብባርን ንቕሓት፡ በዚ ከብዲ ዘየበቚቡቚ ንብዓት ሓርገጽን ምዕልባጥን ንድሕሪት ዝምሰስ ኣይኮነን። ተስፋ ህዝብታት ዞባና፡ ተርፍ መረፍ ብድሆታት እናጸራረገ፡ ሎሚ ናብ ዝበረኸን ዝያዳ ውሑስን ኣርከን ተጊሩ ኣሎ።

እዚ ሓድሽ ምዕራፍ’ዚ፡ ኣብ ቀጻሊ ንህዝብታት ክልቲአን ሃገራትን ዞባናን ክኸፍቶ ዝኽእል ዕድላት ርእሰ-ግሉጽ ኮይኑ፡ ሕጂ እውን ብዓቕልን ትዕግስቲን፡ ሓበራዊ ኣመለኻኽታን ስራሕን፡ ምጽጻይ ዘድልዮ ምህሙን ናይ ሕንከራ ሃቐነ ክህሉ ምዃኑ፡ ካብ ማንም ዝተኸወለ ኣይኮነን። ስለዚ ድማ፡ ተኸሲቱ ዘሎ ባና ትስፉውን ብሩህን መጻኢ፡ በቲ ሒዝዎ ዘሎ ኣንፈት ዝያዳ ገስጊሱ፡ ራእይን ድሌትን ህዝብታት ዞባና ክሰምር፡ እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሰላማዊ ዝምድና ክሕይልን ክድልድልን ጥራይ ዘይኮነ፡ ናብ ኩሉ መዳያዊ ምትሕግጋዝ ክሰጋገር፡ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ኣጸደ ውሑስ ሰላምን ምትሕብባርን ልምዓትን ኬስተርሑ፡ ንመንግስታትን ህዝብታትን ዞባና ጥንካረ፡ ሓድሕዳዊ ምትእምማንን ውፉይ ስራሕን ይሓቶም።

ሰላምን ዕብየትን ንመላእ ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ!

justo wrote: ↑

10 Jul 2021, 14:23

I am surprised by this strange use of language (highlighted in red). The Horn of Africa is a region made up of countries and not of "peoples". There are four countries in the HoA and not 200 million peoples. The best way to organise the world including the HoA is along independent countries and not along the strange concept of 200 million peoples who own the region. I find it difficult to understand why the government of Eritrea finds it useful to frame the issue along these lines.

Language matters and it is important to frame issues in the most appropriate manner, especially the business of countries requires precise legalistic and bureaucratic language and not diffuse terms of "people who own a region".

--

ሓተታ: ሓምለ 9 – ኣብ ሳልሳይ ዓመቱ
EDITORIAL
On Jul 10, 2021

ድሕሪ 20 ዓመታት ኲነት ውግእን ተጻብኦን፡ መራሕቲ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ኣስመራ ዝኸተምዎ ታሪኻዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን፡ ትማሊ 9 ሓምለ ሰለስተ ዓመቱ መሊኡ።

ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣስመራ፡ ሓሙሽተ ኣዕኑድ ነጥቢታት ዝሓዘ ኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ኩነተ-ውግእ ከኽትም ጥራይ ዘይኮነ፡ ክልቲአን ሃገራት – ኣብ ፖለቲካ፡ ጸጥታን ምክልኻልን፡ ቁጠባ፡ ንግዲ፡ ወፍሪ፡ ባህላዊን ማሕበራዊን ዓውድታት ኣብ ተመላላእነትን ውህደትን እተመርኰሰ ኲለንተናዊ ምትሕብባር ክፈጥራ፣ ውሳነ ኮምሽን ዶብ ከተግብራ፣ ኣብ ኩሉ መዳያት ዕብየት፡ ብሽርክነትን ተመላላእነትን ክሰርሓ፣ ሓባራዊ ፕሮጀክትታት ወፍሪ እንተላይ ሓባራዊ ፍሉይ ቁጠባዊ ዞናታት ከማዕብላ፣ ዞባዊን ኣህጉራዊን ሰላምን ጸጥታን ንምውሓስ ብሓባር ክጽዕታ ከምእተበገሳ ዘበሰረ እዩ ነይሩ።

እቲ ተበግሶ፡ ካብ ክልቲአን ሃገራት ሓሊፉ፡ ዞባዊ ጽልዋኡ ቀሊል ኣይነበረን። ደድሕሪ’ዚ ክልተኣዊ ስምምዕ’ዚ፡ መራሕቲ ሃገራት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ኣብ ኣስመራ ተራኺቦም፡ ንኣጠቓላሊ ዞባዊ ምትሕብባር ስሉሳዊ ኣዋጅ ምኽታሞም ይዝከር።

እዚ፡ መራሕቲ መንግስታት ዞባና፡ ናይ ህዝብታቶም ጥቡቕ ጂኦግራፊያዊ፡ ታሪኻዊን ባህላዊን ምትእስሳር፡ ከምኡ’ውን ናይ ሓባር ረብሓታትን መጻኢ ዕድልን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ሃገራዊ ናጽነት፡ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ሓድሕድ ብምክብባር፡ ብሓባር ክሰርሑ ዝወሰድዎ ተበግሶ፡ ነቲ ኣብ ፈለማ 90ታት ምስ ናጽነት ኤርትራ፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተቐልቂሉ ዝነበረ’ሞ፡ ብዝተፈላለየ ግሎባዊ ሕሳባት፡ ሰላምን ርግኣትን ናይዚ ዞባ ከም ዓቢ ስግኣት ዝጠመትዎ ዓለማውያን ሓይልታት፡ ንወያነ ብምዕሳብ ዝዀለፍዎ፡ ሰፊሕ ዕላማን ሰናይ ተበግሶን ናብ ቦታኡ ዝመለሰ እዩ።

ከም ዝፍለጥ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ንኣርባዕተ ማእዝናት ዓለምና ኣብ ዘራኽብ ኣዝዩ ስትራተጂያዊ ማያዊ መስመር ዓለምና ዝርከብ፡ ብዙሕ ዝዓይነቱ ባህርያዊ ጸጋታት እተዓደለ፡ ርስቲ ናይ ልዕሊ 200 ሚልዮን ህዝብታት እዩ። ክንዲ-ዝኾነ፡ ኣብ ትሕቲ ውሑስ ሰላም፡ ህዝብታት’ዚ ዞባ፡ ነዚ ገዚፍ ጸጋታቶም ክጥቀምሉ እንተኽኢሎም፡ ከረጋግጽዎ ዝኽእሉ ልምዓትን ምዕባለን፡ ብቐሊል ዝግመት ኣይኮነን። ይኹን’ምበር ቀርኒ ኣፍሪቃ ብምኽንያት ስትራተጂያዊ ኣቀማምጣኡን ጸጋታቱን፡ ማእከል ዓለማዊ ጥሙሓትን ውድድራትን ኮይኑ ብምጽንሑ፡ ህዝብታቱ ምስ ኣኽል-ታርፍ ጸጋታቶም ግዳይ ድሕረትን ሕብረ-ብዙሕ ፖለቲካዊ፡ ጸጥታዊን ሰብኣዊን ቅልውላዋት ኮይኖም ጸኒሖም እዮም።


ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ደድሕሪ ምኽታም ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት፡ ጠንቂ ናይዚ ዕድል ወለዶታት ዘኽሰረ ብድሆታት’ዚ፡ ብቐንዱ ኣብ ዘመነ ዝሑል ኲናትን ድሕሪኡን፡ ብመገዲ መጋበርያ ስርዓታት ዝተሰርሓሉ ግሎባዊ ስትራተጂ ርእሰ-ሓያላን ምዃኑ ጠቒሱ፡ ድሕሪ ነዊሕን ዘሕዘንን ምዕራፋት ታሪኽ፡ ዞባና ናብ ሓድሽ መድረኽ ክሰጋገር ዕድል ዝረኸበ፡ ብቐንዱ ኣብቶም ግዳይ ናይዚ ፖሊሲ’ዚ ዝኾኑ ህዝብታት ኩዂስኰስ ዝጸንሐ ንቕሓት እናበረኸ ስለዝመጸ ምዃኑ ሰፊሕ መረዳእታ ሂቡሉ ነይሩ።


ናይ 9 ሓምለ 2018 ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣስመራ፡ ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን መላእ ህዝብታት ዞባናን ዓቢ ብስራትን ናይ ተስፋ ደወልን እኳ እንተነበረ፡ ኣብቶም ብርዱእ ምኽንያታት፡ ንስለ ጸቢብ ረብሓታት ምርግጋእ ናይዚ ዞባ ዘይደልዩ ወገናት ዝፈጠሮ ስንባደ ቀሊል ኣይነበረን። ነዚ ትስፉው ኣንፈት’ዚ ብኣጋ ንምቑጻይ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ብዝተፈላለየ ሜላታት ዝተሃቀነ ናይ ምሕንኳል ተግባራት፡ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣብ ግብሪ ከይውዕልን ዶባት ከይሕንጸጽን ዝነበረ ዕንቅፋት፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ብግጉይ ቅማረ፡ ንህዝቢ ትግራይ ግዳይ ብምግባር፡ ብመገዲ ጃንዳ ወያነ ዝተፈተነ ፍሹል ወተሃደራዊ ዕንደራ ድሙቕ መርኣያ ናይቲ ውዲት እዩ።

እንተኾነ፡ እቲ ኣብ ህዝብታት ዞባና ተዀስኲሱ ዘሎ ናይ ሰላምን ምትሕብባርን ንቕሓት፡ በዚ ከብዲ ዘየበቚቡቚ ንብዓት ሓርገጽን ምዕልባጥን ንድሕሪት ዝምሰስ ኣይኮነን። ተስፋ ህዝብታት ዞባና፡ ተርፍ መረፍ ብድሆታት እናጸራረገ፡ ሎሚ ናብ ዝበረኸን ዝያዳ ውሑስን ኣርከን ተጊሩ ኣሎ።

እዚ ሓድሽ ምዕራፍ’ዚ፡ ኣብ ቀጻሊ ንህዝብታት ክልቲአን ሃገራትን ዞባናን ክኸፍቶ ዝኽእል ዕድላት ርእሰ-ግሉጽ ኮይኑ፡ ሕጂ እውን ብዓቕልን ትዕግስቲን፡ ሓበራዊ ኣመለኻኽታን ስራሕን፡ ምጽጻይ ዘድልዮ ምህሙን ናይ ሕንከራ ሃቐነ ክህሉ ምዃኑ፡ ካብ ማንም ዝተኸወለ ኣይኮነን። ስለዚ ድማ፡ ተኸሲቱ ዘሎ ባና ትስፉውን ብሩህን መጻኢ፡ በቲ ሒዝዎ ዘሎ ኣንፈት ዝያዳ ገስጊሱ፡ ራእይን ድሌትን ህዝብታት ዞባና ክሰምር፡ እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሰላማዊ ዝምድና ክሕይልን ክድልድልን ጥራይ ዘይኮነ፡ ናብ ኩሉ መዳያዊ ምትሕግጋዝ ክሰጋገር፡ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ኣጸደ ውሑስ ሰላምን ምትሕብባርን ልምዓትን ኬስተርሑ፡ ንመንግስታትን ህዝብታትን ዞባና ጥንካረ፡ ሓድሕዳዊ ምትእምማንን ውፉይ ስራሕን ይሓቶም።

ሰላምን ዕብየትን ንመላእ ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ!

Zmeselo wrote: ↑

10 Jul 2021, 15:34

I think that has to do with our zone in general being so attractive in many ways & the high & mighty wanting to control it (hence all of us), so framing it in this manner is useful. If we're going to defeat the encroachmrnt & the messing with our intenal affairs- unity in THINKING (not geographical unity per se)- is the only way, in my humble opinion. If you check the last statement of the message for instance, it doesn't end with the usual "awet n'hafash" but with "ሰላምን ዕብየትን ንመላእ ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ!"

justo wrote: ↑

10 Jul 2021, 16:36

Zmeselo wrote: ↑

10 Jul 2021, 15:34

I think that has to do with our zone in general being so attractive in many ways & the high & mighty wanting to control it (hence all of us), so framing it in this manner is useful. If we're going to defeat the encroachmrnt & the messing with our intenal affairs- unity in THINKING (not geographical unity per se)- is the only way, in my humble opinion. If you check the last statement of the message for instance, it doesn't end with the usual "awet n'hafash" but with "ሰላምን ዕብየትን ንመላእ ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ!"

Thank you Zmeselo for your take, I appreciate that and understand your perspective.

In my opinion, these are four very different countries with unique history, possibilities and problems. I don't think we Eritreans are interested in any kind of ፖለቲካን ጸጥታን ምክልኻልን ውህደት or ኲለንተናዊ ምትሕብባር or ሓባራዊ ቁጠባዊ ዞናታት after defining our region as ርስቲ ናይ ልዕሊ 200 ሚልዮን ህዝብታት. It sounds very far-reaching and not anchored in the aspirations of the Eritrean people, and at the very least can confuse our neighbours into assuming things.

True, we may have common interest in some areas, for example in down-sizing the woyane, and both countries did a nice job in ascertaining that, but in general the trajectory of African countries is unpredictable and I don't see any reason for going beyond what is minimally necessary in tying your future to that of any other country. The Eritrean government should refrain from all such talk and focus on developing our uniquely different country.

Justo wrote,
In my opinion, these are four very different countries with unique history, possibilities and problems. I don't think we Eritreans are interested in any kind of ፖለቲካን ጸጥታን ምክልኻልን ውህደት or ኲለንተናዊ ምትሕብባር or ሓባራዊ ቁጠባዊ ዞናታት after defining our region as ርስቲ ናይ ልዕሊ 200 ሚልዮን ህዝብታት. It sounds very far-reaching and not anchored in the aspirations of the Eritrean people, and at the very least can confuse our neighbours into assuming things.