Re: ገና ልክ 2 ሳምንት ቀረው !
አንጋቻ ማለት ድመት ማለት ነው !!!!
Re: ገና ልክ 2 ሳምንት ቀረው !
Character Matters!!
Re: ገና (ልደት) ልክ 2 ሳምንት ቀረው !
ኤደን፣
አንጋቻ ምንም ሌላ ትርጉም የለውም፣ ድመት ማለት ነው ። የጠቀስኩት ከላይ ባለው የልጆቹ ሆያ ሆዬ (እኛ እንዞሪቴ እንለዋለን) ውስጥ ጥሩ ስጦታ ለሰጠች እናት (ሴት) ስናመሰግን ፣ ስንመርቅ የዛሬ አመት ወንድ ልጅ ይስጥሽ ስንል ምንም ላልሰጠችው ንፉግ የዛሬ አመት ድመት (አንጋቻ) ይስጥሽ አንላታለን። ስለሚያስቅ ነው የጠቀስኩት ።
ገና ያው ልደት ማለት ሲሆን የቃሉ ሌጣ ትርጉም ንጋት፣ የጸሃይ መውጣት፣ የጸሃይ ልደት ማለት ነው ። የብርሃን ልደትና የክርስቶስ ልደት በሜታፎር በምሳሌ ተያይዟል። በጉራጌዎች ዘንድ የቤተ ክርስቲያን (በአለ ወልድ) ቢከበርም በባህልነቱ የልጆችና ወጣቶች ባህል ነው።
ከላይ የምታየው የገና ጨዋታ (ሆኪ ጌም) ለአንድ ወር እንጫወተዋለን ። የመጨረሻው ግጥሚያ ቀበሌና ቀበሌ ተጫውተው ጥንግ (አንቃት) የሚባለው ክብ የክትክታ ስር አንደኛ ቀበሌ ድረስ ከተወሰደ ጎል እንደ ገባ ተቆጥሮ የወሩ ቶርናሜንት ይዘጋል። ያ የሚሆነው የገና ቀን ከሰአት በኋላ ነው።
ጎረምሶች በጥቅምት አቦ፣ በህዳር ሚካኤል ፣ በገና ቀን የፈረስ ጉግስ ያደርጋሉ። ይህ ከቦታ ቦታ ይለያያል ። አንዳንዱ ቦታ ፈረሰኛና ፈረሰኛ ነው። አንዳንድ ቦታ ቀበሌና ቀበሌ ነው ። ግ ን በመሰረቱ የገና በአል የልጆች ባህል ነው
ሆያ ሆዬ (እንዞሪቴ) አንድ ቀን ሳይ ከአንድ እስከ 2 ሳምንት ነው የምንዞረው ማታ ማታ። ገንዘብ፣ እህል የሰጠናል ። እህሉን ሸጠን በተሰበሰበው ገንዘብ በግ ወይም ትንሽ ወይፈን ይገዛል። ከዚያም የገና እናት ትመረጣለች፣ ባልና ልጅ የሌላት አሮጊት እናት የሆኑ። እሷ ቤት ስጋው እስከሚያል እየተዘፈነ ይበላል ። ያቺ የገና እናት ስራ የሚፈልግ ነገር የሚቆፈር፣ የሚታደስ ነገር ሁሉ እነዚያ ልጆች ይሰሩላታ። ስለዚህ በገና ወር ቀን ቀን ከብት እያገድን ግና (አንቃት) እንጫወታለን ፣ ማታ ምታ ከብት ካስገባን በኋላ እንዞሪቴ እየዞርን ገንዘብ ሰብስበን በገና እናት ቤት ለሳንምት ያህል እንከትማለን ። በገና እለት ታቦት ከገባ ኋላ ሜዳ ለሜዳ ልጆች በየቀበሌያችን ቦድነን አንዱ ቀበሌ አሸንፎ ሊመሽ አካባቢ ያበቃል ።
ኬር
አንጋቻ ምንም ሌላ ትርጉም የለውም፣ ድመት ማለት ነው ። የጠቀስኩት ከላይ ባለው የልጆቹ ሆያ ሆዬ (እኛ እንዞሪቴ እንለዋለን) ውስጥ ጥሩ ስጦታ ለሰጠች እናት (ሴት) ስናመሰግን ፣ ስንመርቅ የዛሬ አመት ወንድ ልጅ ይስጥሽ ስንል ምንም ላልሰጠችው ንፉግ የዛሬ አመት ድመት (አንጋቻ) ይስጥሽ አንላታለን። ስለሚያስቅ ነው የጠቀስኩት ።
ገና ያው ልደት ማለት ሲሆን የቃሉ ሌጣ ትርጉም ንጋት፣ የጸሃይ መውጣት፣ የጸሃይ ልደት ማለት ነው ። የብርሃን ልደትና የክርስቶስ ልደት በሜታፎር በምሳሌ ተያይዟል። በጉራጌዎች ዘንድ የቤተ ክርስቲያን (በአለ ወልድ) ቢከበርም በባህልነቱ የልጆችና ወጣቶች ባህል ነው።
ከላይ የምታየው የገና ጨዋታ (ሆኪ ጌም) ለአንድ ወር እንጫወተዋለን ። የመጨረሻው ግጥሚያ ቀበሌና ቀበሌ ተጫውተው ጥንግ (አንቃት) የሚባለው ክብ የክትክታ ስር አንደኛ ቀበሌ ድረስ ከተወሰደ ጎል እንደ ገባ ተቆጥሮ የወሩ ቶርናሜንት ይዘጋል። ያ የሚሆነው የገና ቀን ከሰአት በኋላ ነው።
ጎረምሶች በጥቅምት አቦ፣ በህዳር ሚካኤል ፣ በገና ቀን የፈረስ ጉግስ ያደርጋሉ። ይህ ከቦታ ቦታ ይለያያል ። አንዳንዱ ቦታ ፈረሰኛና ፈረሰኛ ነው። አንዳንድ ቦታ ቀበሌና ቀበሌ ነው ። ግ ን በመሰረቱ የገና በአል የልጆች ባህል ነው
ሆያ ሆዬ (እንዞሪቴ) አንድ ቀን ሳይ ከአንድ እስከ 2 ሳምንት ነው የምንዞረው ማታ ማታ። ገንዘብ፣ እህል የሰጠናል ። እህሉን ሸጠን በተሰበሰበው ገንዘብ በግ ወይም ትንሽ ወይፈን ይገዛል። ከዚያም የገና እናት ትመረጣለች፣ ባልና ልጅ የሌላት አሮጊት እናት የሆኑ። እሷ ቤት ስጋው እስከሚያል እየተዘፈነ ይበላል ። ያቺ የገና እናት ስራ የሚፈልግ ነገር የሚቆፈር፣ የሚታደስ ነገር ሁሉ እነዚያ ልጆች ይሰሩላታ። ስለዚህ በገና ወር ቀን ቀን ከብት እያገድን ግና (አንቃት) እንጫወታለን ፣ ማታ ምታ ከብት ካስገባን በኋላ እንዞሪቴ እየዞርን ገንዘብ ሰብስበን በገና እናት ቤት ለሳንምት ያህል እንከትማለን ። በገና እለት ታቦት ከገባ ኋላ ሜዳ ለሜዳ ልጆች በየቀበሌያችን ቦድነን አንዱ ቀበሌ አሸንፎ ሊመሽ አካባቢ ያበቃል ።
ኬር
Re: ገና (ልደት) ልክ 2 ሳምንት ቀረው !
Thanks for sharing Horus. I found it fascinating and it took me back to my own childhood.